مقالات و پایان نامه ها

انواع کارآیی

انواع کارآیی:

الف) کارآیی فنی[1] :

کار آیی فنی نشان دهنده ی میزان توانایی یک بنگاه برای حداکثر سازی میزان تولید با توجه به منابع و عوامل تولید مشخص شده است . به عبارت دیگر میزان توانایی تبدیل ورودی هایی مانند نیروی انسانی ، ماشین آلات و … به خروجی ها ، مقایسه با بهترین عملکرد ، توسط کارآیی فنی سنجیده می شود .

کارآیی فنی تحت تاثیر عواملی مانند عملکرد مدیریت ، مقیاس سازمان یا اندازه عملیات قرار می گیرد . کارآیی در تحلیل پوششی داده ها از نسبت مجموع موزون خروجی ها بر مجموع موزون ورودی ها تشکیل می یابد و در مباحث اقتصادی یک بنگاه را به لحاظ فنی وقتی کارا می دانند که مقدار تولید آن به روی منحنی تولید یکسان قرار گیرد . این امر توانایی بنگاه را در بدست آوردن حداکثر محصول از مجموعه عوامل تولید منعکس می سازد .  اگر تولید بنگاه در بالای منحنی تولید یکسان قرار گیرد ، این بنگاه با عدم کارآیی  مواجه می شود . عدم کارآیی ، تمام مواردی را که باعث می شود عملکرد واقعی بنگاه در سطحی کمتر از مقدار قابل حصول ( با توجه به عوامل تولید مشخص ) باشد را در بر می گیرد . براین اساس عدم کارآیی مدیریتی فیزیکی از اجزاء عدم کارآیی است . همچنین عدم کارآیی با آنچه که بعضی از  اقتصاد دانان اتلاف منابع نامبده اند مطابقت دارد . اتلاف منابع بدین معناست که تولید مورد نظر می توانست با هزینه هایی کمتر از آن چه صورت گرفته حاصل شود   ( مهرگان ، محمد رضا.44، 1383 )

 

ب) کارآیی تخصیصی[2] :

این کارآیی بر تولید بهترین ترکیب محصولات با استفاده از کم هزینه ترین ترکیب ورودی ها دلالت می کند . پاسخ گویی به این سوال که (( آیا قیمت ورودی های مورد استفاده به گونه ای است که هزینه تولید را حداقل کند )) به عهده این کارآیی می باشد به این ترتیب ، کارآیی تخصیصی مستلزم انتخاب مجموعه ای از عوامل تولید است که سطح مشخصی از محصل را در حداقل هزینه تولید نماید.

کارآیی تخصیصی را کارآیی قیمت نیز می نامند. (مهرگان ، محمدرضا.45، 1383 )

 

 

ج) کارآیی ساختاری[3] :

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   انواع نمایشگاه­ ها

کارآیی ساختاری یک صنعت از متوسط وزنی کارآیی شرکت های آن صنعت بدست می آید . با استفاده از معیار کارآیی ساختاری ، می توان کارآیی صنایع مختلف با محصولات متفاوت را مقایسه کرد .( مهرگان ، محمد رضا.45، 1383 )

د) کارآیی مقیاس[4] :

کارآیی مقیاس یک واحد از نسبت کارآیی مشاهده شده آن واحد به کارآیی در مقیاس بهینه بدست می آید .

هدف این کارآیی تولید در مقیاس بهینه می باشد . ( مهرگان،محمد رضا.45، 1383 )

 

بعد از آشنایی با انواع کارآیی باید دانست که کارآیی به عنوان یک نسبت عمومی از رابطه زیر محاسبه می گردد .

( رابطه شماره 2-5 )                     =    = کارآیی

واحدی کاراست که هزینه کمتری ( ورودی کمتر ) نسبت به درآمد ثابت ( خروجی ثابت ) و مشابه داشته و یا با هزینه های یکسان ( ورودی یکسان ) ، درآمد بیشتری ( خروجی بیشتری ) ارائه نماید.

دقت کنید که تلاش تصادفی برای بهبود ممکن است منجر به افزایش کارآیی یک منبع و کاهش کارآیی منبع دیگر گردد و نهایتا سازمان را در وضعی بدتر از آنچه که بوده قرار دهد محاسبه تکی منابع به تنهایی نمی تواند چندان مفید باشد مگر اینکه معیاری برای مقایسه با آن وجود داشته باشد . این معیار استانداردی است که یک کارخانه برای خود بر اساس :

الف) استفاده از نتایج بدست آمده در یک دوره گذشته یا

ب) استفاده از نتایج فوق العاده در یک دوره گذشته یا

ج) استفاده از استانداردهای صنعت یا

تعیین نتیجه لازم از طریق نمونه گیری یا در مورد مطالعه زمان بدست می آید.

این مقایسه در خصوص کارآیی کل یک شرکت با سایر شرکت ها نیز میسر است . مقایسه کارآیی یک کارخانه با سایر کارخانه های موجود در آن صنعت ، کارآیی نسبی[5] نامیده می شود . به منظور بهبود کارآیی به 5 طریق زیر می توان عمل کرد :

الف) افزایش ورودی و بدست آوردن خروجی بیشتر

ب) ثابت نگه داشتن ورودی و افزایش خروجی

ج) کاهش ورودی و کاهش کمتر خروجی

د) کاهش ورودی و ثابت نگه داشتن خروجی

ه) کاهش ورودی و افزایش خروجی

 

 

[1] Technical Efficiency

[2] Allocative Efficieny

[3] Structural Efficiency

[4] Scale efficiency

[5] Relative efficiency