مقالات و پایان نامه ها

مفاهیم مرتبط با رفتارهای انحراف کاری

مفاهیم مرتبط با رفتارهای انحراف کاری

مفهوم رفتارهای ضد شهروندی که جلینک و آهرن (2006) پیرس و گیاکالون (2003)  بال و همکاران (1994) به کار برده اند، با عناوینی متفاوت توسط سایر پژوهشگران نیز به کار گرفته شده است . اگرچه این مفاهیم کاملاً بر هم منطبق نیستند لیکن همپوشانی های موجود در این طیف رفتار ها قابل توجه اند . مهمترین عباراتی که معرف نوعی رفتار ضدشهروندی هستند، عبارتند از:

الف) رفتار ناهنجار کارمندان:  رابینسون و بنت (1995) ناهنجاری رفتاری کارمند را به عنوان رفتاری اختیاری می دانند که هنجارهای مهم سازمانی را نقض می کند و خوب بودن یک سازمان یا اعضای آن  یا هر دو را تهدید می کند. آنها بین رفتار ناهنجار و رفتار غیراخلاقی کارمند تمایز قائل شده اند. از نگاه آنها ناهنجاری بر رفتارهایی متمرکز است که هنجارهای سازمان را نقض می کنند، در حالیکه رفتارهای غیر اخلاقی، نقض قوانین و ارزشهای اجتماعی هستند. رابینسون و بنت (1995)، یک گونه‎شناسی دو بعدی از رفتارهای محل کار را بسط داده اند: “کم اهمیت”  در برابر “خطیر” و “بین فردی”در برابر”سازمانی”.

ب) رفتار ضد اجتماعی : گیاکالون و گرینبرگ[1] (1997) رفتار ضد اجتماعی را به مثابه رفتاری که باعث آسیب به سازمان، کارمندان یا سهامداران آن می شود ، تعریف کرده اند. نمونه هایی از رفتار ضداجتماعی عبارتند از: آتش سوزی عمدی، اخاذی، رشوه خواری، تبعیض، جاسوسی، زیاده خواهی، کلاهبرداری، دروغگویی، خرابکاری، دزدی و پیمان شکنی و خشونت بین فردی. این تعریف رفتارهایی که در داخل و خارج سازمان واقع می شوند را و نیز رفتارهایی که باعث آسیب به افراد و سازمان می شوند در بر می گیرد (گیاکالون و گرینبرگ،1997، ص 17-1).

ج) رفتارغیرکارکردی: گریفین و همکارانش[2] (1998) رفتار غیرکارکردی در سازمان را با پیامدهای منفی برای سطوح فردی، گروهی و حتی سازمانی، مد نظر قرار می دهند. این چارچوب مفهومی رفتارهایی را در برمی گیرد که بسته به قصد و نیت، کارکردی یا غیرکارکردی محسوب می شوند. این رفتارها در دو طبقه کلی قابل تقسیم بندی هستند: رفتارهایی که مستقیماً به افراد یا گروه ها آسیب می زنند و رفتارهایی که به سازمان آسیب می رسانند. واضح است که بسیاری از رفتارهای غیرکارکردی ممکن است نهایتاً هم به فرد و هم به سازمان صدمه بزنند؛ اما اینکه کدامیک بیشترین و مستقیم ترین خسارت را متحمل می شود، ملاک این تقسیم بندی است (گریفین و همکارانش ، 1998).

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   مکان های گردشگری آرام بخش در دنیا

د) رفتارهای ناکارآمد” اسپکتور و فوکس و میلز[3](1999) رفتار ناکارآمد را به مثابه رفتاری که به قصد آسیب زدن به سازمان یا سایر اعضای آن انجام می شود، نظیر اقدامات بالقوه آسیب زننده، تعریف می کنند. نمونه ای از این رفتارها عبارتند از: اجتناب از کار، انجام نادرست وظایف، تعرض فیزیکی، ابراز خصومت لفظی (ناسزاگویی)، خرابکاری، و دزدی. برخی اقدامات نظیر تعرض و خصومت، مستقیماً علیه افراد انجام می شوند، در حالیکه اقدامات دیگر مثل انجام نادرست وظایف یا خرابکاری، مستقیماً علیه سازمان صورت می پذیرند. برخی اقدامات نظیر دزدی ممکن است هم علیه افراد و هم علیه سازمان باشد (اسپکتور و فوکس و میلز،1999).

ه) بدرفتاری سازمانی: از نظر وردی و وینر[4] (1996) هر اقدام عمدی که توسط اعضای سازمان، هنجارهای اجتماعی یا سازمانی را نقض می‎کند، نوعی بدرفتاری سازمانی است. مشابه آنچه که در رفتارهای غیرکارکردی وجود دارد، در این تعریف نیت و قصد کارمند، نقشی اساسی دارد . رفتارهایی که با ارزشهای سازمانی سازگارند، اما با ارزشهای اجتماعی تناقض دارند (مثل دروغ گفتن به نفع سازمان)، به منزله بدرفتاری سازمانی تلقی می شوند؛ همچنانکه رفتارهایی که با ارزشهای اجتماعی سازگارند، اما با ارزشهای سازمانی در تضادند (مثل افشای اسرار سازمان) بدرفتاری سازمانی تلقی می شوند. این رویکرد بیشتر انواع رفتارهای آسیب زننده را در برمی گیرد؛ هم رفتارهایی را که در داخل و خارج به سازمان آسیب می رسانند و هم رفتارهایی را که به جامعه صدمه می زنند ( وردی و وینر،1996، ص 161-151).

و) پرخاشگری در محل کار: درادبیات موجود، پرخاشگری آدمی در محیط کار با اشاره به کوششهای افراد برای صدمه زدن به دیگران، در طیفی گسترده از رفتارهای گوناگون و متحیرکننده تعریف شده است (بارون و وینر[5] ،1994).

پرخاشگری در محل کار را در سه سطح مطرح می کند:

  • مضایقه کردن از همکاری، انتشار شایعه و بدگو یی، و اصرار در مجادله، تجاوز و استفاده از کلام اهانت آمیز؛
  • مجادله شدید با سرپرستان، همکاران، و مراجعین ، کارشکنی، تهدیدهای زبانی، و جریحه دار کردن احساسات افراد؛
  • نمایش عصبانیت شدید و تهدید به خودکشی، زد و خورد فیزیکی ، تخریب اموال و دارا یی ها، استفاده از سلاح گرم، ارتکاب به قتل، تجاوز جنسی، و ایجاد آتش سوزی(بارون، 1994).

[1] – Giacalone and Greenberg

[2] – Grriffin et al

[3] – Fox  &Spector & Miles

[4] – Vardi and Wiener

[5] – Baron and Richardson