مقالات و پایان نامه ها

ویژگی‌های تلفن همراه و آسیب‌شناسی آن ها

ویژگی‌های تلفن همراه و آسیب‌شناسی آن ها:

پژوهش‌های انجام گرفته درباره تلفن همراه نشان می‌دهد که استفاده اجتماعی در دلایل اولیه پذیرش این فناوری وجود نداشته است. در واقع کسب و کار دلایل نخستین پذیرش این وسیله بوده است، اما در مدت کوتاهی به استفاده ارتباطی عمده کاربران تبدیل شده است (پالن، سالزمان و یانگس[1]، 2001؛ به نقل از گل‌محمدیان و یاسمی‌نژاد، 1390). اگر از تلگراف چشم بپوشیم ارتباطات از راه دور از زمان اختراع تلفن توسط گراهام بل[2] در سال 1876 وجود داشته است. با وجود تلفن، ارتباط زنده و مستقیم میان مردم از مکان های متفاوت و فاصله های دور، امکان پذیر شد. تلفن همراه دومین گام در تغییر بنیادین شیوه ارتباط انسان ها با یکدیگر است. تلفن همراه، جهشی کیفی و گامی مجزاست (هاوکینک[3]، 1998؛ به نقل از گل‌محمدیان و یاسمی‌نژاد، 1390).

سرویس پیام کوتاه(SMS): نام فناوری ارسالی متون کم حجم از طریق تلفن همراه است که اکنون در میان جوانان و اهالی تجارت خواهان بسیار دارد (هالوی، ولنتاین[4]،2003 ؛ ساترلند و تامسون[5]، 2001 ؛ نقل از محمودی بختیاری و آدی بیک، 1388؛ به نقل از گل‌محمدیان و یاسمی‌نژاد، 1390). علاوه بر این سرویس پیام چند رسانه ای [6]MMS اجازه می‌دهد تا متون به همراه صدا و تصویر بر روی تلفن‌های همراه منتقل شوند و بر جذابیت سرویس پیام کوتاه نسبت به پست الکترونیکی افزوده است. در برخی موارد با همین پیام کوتاه بسیاری از فعالیت‌های تجاری را می‌توان پیگیری نمود و نسبت به پرداخت قبوض و انتقال حساب‌ها اقدام نمود. پیگیری ارسال بسته‌های پستی، زمان پرواز هواپیماها، وضعیت آب و هوای شهرها، خلافی اتومبیل و همه‌پرسی‌های تلویزیونی را هم می توان به این فهرست افزود. حتی مدارس و بیمارستان‌ها می‌توانند برای تذکر به والدین دانش‌آموزان یا بیماران‌شان از این سرویس بهره بگیرند (کریستال[7]، 2008؛ به نقل از گل‌محمدیان و یاسمی‌نژاد، 1390).

پژوهشی که در انگلستان توسط کریستال (2008 ؛ به نقل از گل‌محمدیان و یاسمی‌نژاد، 1390) انجام شد نتایجش نشان داد که 81 درصد کاربران تلفن همراه در انگلستان بین 15 تا 24 سال سن داشتند و عمدتاً از خدمات پیام کوتاه برای گسترش روابط اجتماعی خود استفاده می کنند. 37 درصد از این پیام‌ها ابراز عشق یا تنفر بوده‌اند هر چند که کاربردهای دیگری همچون تهدید، اشاعه شایعات و حتی تماس‌های مشکوک قاچاقچیان موادمخدر هم در آن دیده شده است.  با وجود این در سال‌های اخیر طبق نقل کریستال(2008؛ به نقل از گل‌محمدیان و یاسمی‌نژاد، 1390)65 درصد از پیام‌های کوتاه ارسالی تنها به منظور سرگرمی و نه اهداف جدی خاص فرستاده شده است. میزان این پیام‌های کوتاه تا به حدی است که تنها در ماه آگوست سال 2000 میلادی 8 میلیارد پیام کوتاه در جهان ارسال شده است (کریستال، 2008 ؛ به نقل از گل‌محمدیان و یاسمی‌نژاد، 1390). چین بزرگترین بهره گیرنده تلفن همراه در جهان به شمار می‌رود به طوری که در سال 2003،244 میلیون نفر از این سرویس استفاده داشته اند. پیام‌های کوتاه مزایا و معیابی دارند. نخست آن که به هنگام دریافت پیام کوتاه حضور دریافت کننده در پای تلفن ضروری نیست. این سرویس سریع و ارزان است و از درگیری در مکالمات طولانی و بی‌مورد جلوگیری می‌کند و می‌تواند گروه بسیاری را در آن واحد پوشش دهد. یک امتیاز دیگر این پدیده خصوصی بودن آن است به این شکل که ما می‌توانیم بدون صحبت و ایجاد مزاحمت برای دیگران پیام خود را مخابره کنیم. از محدودیت‌ها ی آن می توان به محدودیت حروف ارسالی حداکثر 160 نشانه اشاره کرد و همین مساله سبب به‌وجود آمدن قراردادهای نوشتاری ویژه و رمزی به هنگام ارسال پیام شده است (لونگ[8]، 2007؛ به نقل از گل‌محمدیان و یاسمی‌نژاد، 1390). چنین تخمین زده شده است که 72 /. جمعیت اروپای غربی تلفن همراه دارند (کاتز و آخوس[9]،2002 ؛ به نقل از گل‌محمدیان و یاسمی‌نژاد، 1390).

بر طبق زمینه‌یابی گسترده، نوکیا از 3300 نفر بیش از 80 /. از این افراد عنوان نمودند که از سیستم SMS یا همان پیام کوتاه به وفور‌ استفاده می‌کنند. دیگر پژوهش‌ها نشان داده است که 80 /. از افراد 14 تا 16 ساله تلفن همراه، داشته و از پیامک بهره می‌برند(تورلو[10]،2003؛ به نقل از گل‌محمدیان و یاسمی‌نژاد، 1390). در پژوهش دیگر تورلو (2003؛ به نقل از گل‌محمدیان و یاسمی‌نژاد، 1390) در خصوص پیامک های دانشجویان دوره لیسانس تنها یک سوم پیام‌های آن‌ها محتوای اهداف عملی و کاربردی داشت و بیشتر شامل کاربردهای عاطفی، ابقاء دوستی‌ها و روابط عاشقانه و اجتماعی، دلبستگی و صمیمیت بالا بود. به نظر می‌رسد پیامک‌های متنی فرصتی را برای تماس شخصی صمیمی فراهم می‌سازند. در حالی که همزمان ضرورت کناره گیری، مدیریت خود اظهاری و درگیری را نیز امکان پذیر می‌نمایند.

قابلیت اتصال به اینترنت: از دیگر کاربردهای تلفن همراه قابلیت اتصال به اینترنت است که این سرویس در بین کاربران ایرانی بسیار رایج است. با تمرکز بر جوانب مثبت استفاده حرفه‌ای از اینترنت مک کنا، گرین و گلسون[11] (2002؛ به نقل از گل‌محمدیان و یاسمی‌نژاد، 1390) تلاش نمودند تا در خصوص پیامدهای بین فردی و اجتماعی اینترنت نیز به تحقیق بپردازند. مک کنا و بارق[12] (2008؛ به نقل از گل‌محمدیان و یاسمی‌نژاد، 1390) دریافتند که استفاده منظم و پیوسته از پست الکترونیکی و پیامک تلفن همراه و مشارکت در گروه کاربران زندگی آن‌ها را بهبود بخشیده بخصوص کسانی که مشکلاتی در حوزه ارتباط چهره به چهره تجربه کرده اند (افرادی که از نظر اجتماعی آشفته یا تنها هستند و یا هویت‌های گوشه گیر و حاشیه‌ای دارند).

نتایج حاصل از برخی مطالعات اپیدمیولوژیک بیانگر آن است که امواج تلفن همراه حتی با چگالی توان کمتر از حد مجاز می تواند باعث بروز علائمی مانند سر درد، احساس گرما در گوش، ضعف حافظه و خستگی گردد. ارتباط معنی‌داری بین مدت مکالمه،‌ تعداد مکالمه در روز با بروز علایم وجود دارد (هاوکینک[13]، 1998، 2001 و 2003؛ افتدال، ویلن، سانداستروم[14] و همکاران، 2000؛ به نقل از گل‌محمدیان و یاسمی‌نژاد، 1390).

در خصوص آنتن‌های گیرنده و فرستنده و قرارگیری آن‌ها تحقیقات به این نتیجه رسیده‌اند که علایمی ماند سردرد، اضطراب، افسردگی و خستگی را در ساکنان اطراف آنتن‌ها گزارش شده است (ناوارو، سگیورا، گومز[15] و همکاران،2003؛ به نقل از گل‌محمدیان و یاسمی‌نژاد، 1390). کرافت، چاندلر و بورگیس[16] و همکاران (2002؛ به نقل از گل‌محمدیان و یاسمی‌نژاد، 1390) عنوان کردند که لوب گیجگاهی بیشتر در معرض میدان‌های الکترومغناطیس حاصل از تلفن همراه می‌باشد. کیزیلی[17] و همکاران( 2003؛ به نقل از گل‌محمدیان و یاسمی‌نژاد، 1390) عنوان نمودند که گوش استفاده‌کنندگان در ضمن صحبت با تلفن همراه در نزدیکی منبع میدان الکترومغناطیسی قرار دارد و مقدار فاصله آنتن تا گوش داخلی فقط چند سانتی‌متر است.

از طرف دیگر می توان به القاء پروتئین‌های استرس تحت امواج تلفن همراه (فریتز، ویسنر و کاستر[18] و همکاران، 1997؛ به نقل از گل‌محمدیان و یاسمی‌نژاد، 1390) و نیز اثر این امواج روی فعالیت‌های مغز اشاره کرد (وود و هامبلین[19]، 2002؛ به نقل از گل‌محمدیان و یاسمی‌نژاد، 1390).

  • عملکرد تحصیلی ضعیف: امروزه اکثر دانشجویان از وسیله تلفن همراه استفاده‌های مختلف می‌کنند و یکی از تفریحات دانشجویان اشتغال به تلفن همراه و ارتباط با یکدیگر است. از جمله مشکلاتى که ممکن است برای دانشجویان به عنوان مستعدترین و هوشمندترین اقشار جامعه در نتیجه اشتغال زیاد به این وسایل پیش بیاید، عملکرد تحصیلی ضعیف و مشروط شدن و در نتیجه اخراج از دانشگاه است (دیباج نیا، 1384؛ به نقل از گل‌محمدیان و یاسمی‌نژاد، 1390).
این مطلب مشابه را هم بخوانید :   شکل گیری روانشناسی شناختی

 

تلفن‌ همراه و سلامت اجتماعی – روانی

  • کاهش مهارت‌های ارتباطی

استفاده از تلفن در دوره‌ای از زمان شیوه‌ای برای تجمل‌گرایی و نوعی مد محسوب می‌شد و بالطبع رفتاری برجسته و از روی خوی تجمل گرایی انسان داشت. اما کاربرد عمومی آن میان اقشار مختلف، تلفن همراه را از یک وسیله تجملی و شاخص به ابزاری کارآمد و ضروری برای امور روزمره تبدیل کرد. تلفن همراه امروزه به بخشی از هویت افراد تبدیل شده است. در حقیقت گوشی تلفن همراه آرشیوی قوی و منحصر به فرد است که دانسته‌ها، توانایی ارتباطی و دسترسی فرد را به اطلاعات به روز آشکار می‌کند و در هر جمع و محفلی فرصت مناسب برای ابراز وجود و خودنمایی در اختیار صاحبش قرار می‌دهد. در حالی که این هویت کاذب معمولاً به شخصیت فرد بستگی ندارد و نتیجه قرار گرفتن وی در معرض امواج مهار گسیخته انتقال اطلاعات دیجیتالی و تلفن همراه محسوب می‌شود که محتویات آنها بعضاً با عرف و اخلاق جامعه هم سر ناسازگاری دارد. هویت کاذبی که از تلفن همراه ناشی می شود، گاهی به شماره خط‌ها نیز کشیده شده و سال هاست که در جامعه ما پیش شماره‌های خاص به قشری خاص اختصاص دارد و مفاهیمی را القاء می کند که مطلوبیت یا عدم مطلوبیت آن بر قیمت خطوط تماس نیز تاثیری چشمگیر و پذیرفته شده دارد (شرکت فن آوری خدمات سلامت ایرانیان، بی‌تا).

  • از هم‌گسیختگی اجتماعی: استفاده از این وسیله مشکلاتی را در حوزه از هم‌گسیختگی اجتماعی به وجود آورده است. به طوری که در برخی اماکن به صدا در آمدن تلفن همراه سبب ناراحتی افراد می‌شود (اشنایدر، هاستروف و السورس[20]،1979؛ به نقل از گل‌محمدیان و یاسمی‌نژاد، 1390). در همین راستا آستین[21](2001؛ به نقل از گل‌محمدیان و یاسمی‌نژاد، 1390) پژوهشی را تحت عنوان تاثیر استفاده از تلفن همراه بر ادراک و گمان افراد انجام داد که نتایج تحقیق او نشان داد که تکنولوژی می‌تواند سبب از هم گسیختگی شود.

در این حوزه، برخی از مزایای استفاده از تلفن همراه و دلایل شیوع آن نیز قابل تأمل است. دسترسی سریع به دوستان آشکار و پنهان، قابلیت مخفی نگهداشتن اطلاعات، بهره‌مندی از خدمت پیام کوتاه برای مخفی کاری بیشتر و دسترسی آسان به انواع بازی‌ها و شیوه‌های انتقال فایل‌های صوتی و تصویری مزایایی هستند که برای هر کاربری مطلوب به نظر می‌رسد؛ اما با کمی دقت می توان دریافت این ویژگی‌ها شرایط بهتری برای سوءاستفاده و ایجاد و اشاعه ناهنجاری‌های رفتاری و شخصیتی پدید می آورد. در این ویژگی‌ها زندگی دوگانه‌ای را برای کاربر رقم می‌زند و در صورتی که کاربر نوجوان یا جوان باشد، تاثیر پذیر هویتی پر از تعلیق می گردد. اگر چه انتقال اطلاعات امری مطلوب محسوب می‌شود، اما نمی‌توان نقش محدودیت‌های منطقی برای کودکان و نوجوانان را نادیده گرفت؛ در حالی که انتقال اطلاعات از طریق تلفن همراه تقریباً هیچ محدودیتی نمی‌شناسد و قابلیت‌های فنی دیگری نظیر درگاه مادون قرمز، بلوتوث، پیام تصویری و… که در گوشی‌ها تعبیه شده اند، اندیشه ایجاد با اعمال هر محدودیتی را عقیم می‌سازد. در چنین شرایطی افراد در معرض اطلاعاتی قرار می‌گیرند که قدرت تشخیص خوب و بد آن را ندارند یا در حالتی عمومی‌تر حداقل با اخلاق فردی و اجتماعی ناسازگار است (شرکت فن آوری خدمات سلامت ایرانیان، بی‌تا).

برقراری ارتباطات پنهانی و غیرمستقیم از اعتماد به نفس افراد می‌کاهد و مهارت‌های ارتباطی آنان را برای زندگی و حضور در محیط‌های جمعی ضعیف می‌کند. استفاده بیش از اندازه و غیرضروری از تلفن همراه برای کاربر استرس و پریشانی ذهنی پدید می‌آورد. این اختلالات به حدی است که نوعی بیماری روانی و عصبی براساس آن تعریف شده است و فرد مبتلا در طول روز چندین بار احساس می کند گوشی تلفن همراهش زنگ می خورد. ارسال بیش از اندازه پیام کوتاه نیز نوعی وسواس و اختلال ذهنی به دنبال دارد که متأسفانه نزد کاربران نوجوان ایرانی رایج است (شرکت فن آوری خدمات سلامت ایرانیان، بی‌تا).

  • وابستگی روانی

استفاده بیش از اندازه از تلفن همراه در ذهن و اعصاب کاربران نوعی اعتیاد پدید می‌آورد که درست مانند اعتیاد به مواد مخدر، الکل، پرخوری، رابطه غیراخلاقی، بازی‌های رایانه‌ای، اینترنت و… مخرب است. اعتیاد به استفاده از تلفن همراه در حقیقت تمایل شدید به رفتاری است که انجام می‌گیرد و احساسی که پس و پیش از آن به فرد دست می‌دهد. معتادان به استفاده از تلفن همراه از دوستان و خانواده فاصله می‌گیرند، انزواطلب می شوند، اولویت‌های سنی و اجتماعی نظیر تحصیل و اشتغال را پس می‌زنند، هنگامی که تلفن همراه در دسترس‌اشان نیست به آن فکر می‌کنند و از دوری‌اش رنج می برند. خاموش بودن تلفن همراه در افراد معتاد تحمل ناپذیر است و موجب می شود حتی هنگام خواب یا در مواقع خاصی که گوشی تلفن همراه را خاموش می‌کنند یا در حالت سکوت قرار می‌دهند به استرس و دلشوره دچار شوند. فرد معتاد نمی‌تواند از گوشی تلفن همراه خود دور بماند و از هر ترفندی برای استفاده دائمی از آن بهره می‌جوید. این نوع اعتیاد از علاقه و وابستگی فراتر می‌رود و به نوعی جنون در دسترس بودن تبدیل می‌شود (شرکت فن آوری خدمات سلامت ایرانیان، بی‌تا). پریشانی ذهنی ناشی از اعتیاد به تلفن همراه به گونه‌ای است که برای فرد استرس دائمی به ارمغان می‌آورد. علاوه بر آن فرد معتاد از اعتیاد نامعقولش آگاهی می‌یابد و در مقابل اتهام اعتیاد و وابستگی شدید رفتاری به احساس شرم و تنزل شخصیتی دست می‌یابد. به طور کلی می‌توان ادعا کرد استفاده از تلفن همراه نوعی هیجان منفی و ویرانگر در پی دارد که با شدت و ضعف متفاوت روحیه، اعصاب و هویت رفتاری و اجتماعی کاربر را تخریب می‌کند (شرکت فن آوری خدمات سلامت ایرانیان، بی‌تا).

 

انواع خدمات تلفن همراه:

تلفن همراه در اکثر کشورها حول چهار بستر تعامل و اتصال با شبکه مورد استفاده قرار می گیرد که عبارتند از:

  • صدا،
  • پیام کوتاه(SMS) که کانال تقریباً همزمانی را بین ارایه کننده و دریافت کننده خدمت به وجود می‌آورد.
  • خدمات پیام چند رسانه‌ای (MMS)، که اجازه انتقال محتوای چند رسانه‌ای را در قالب پیام می‌دهد.
  • پخش سلولی[22] که اجازه ارسال پیام به صورت منطقه‌ای را می‌دهد (شرکت فن آوری خدمات سلامت ایرانیان، بی‌تا).

[1] . Palen,Salzman & Yongs

[2] . Geraham Bell

[3] . Hocking

[4] . Holvey & Valentine

[5] . Saterland & Thomson

[6] . multimedia system

[7] . Crystal

[8] . Leung

[9] . Katz & Aakhus

[10] . Thurlow

[11] . McKenna,Green & Gleason

[12] . Bargh

[13] . Hocking

[14] . Oftedal Wilen &Sandstrom

[15] . Navarro, Seegura & Gomez

[16] . Croft,Chandler & Burgess

[17] . Kizilay

[18] . Fritze,Wiessner & Kuster

[19] . Wood & Hamblin

[20] . Schneider, Hastorf, & Ellsworth

[21] . Austin

[22] . cell broadcasting