پایان نامه ها و مقالات

پایان نامه ارشد رایگان درباره استان کرمانشاه، استان کرمان، استان همدان، شهرستان صحنه

مینماید. تغییرات مطلق درجه حرارت این حوضه از 5/29- تا 47 درجه سانتیگراد و معدل روزانه آن 2/14 درجه سیلسیوس در محل ایستگاه پلچهر محاسبه شده است [30]. رودخانه گاماسیاب زهکش طبیعی این حوضه بوده که جریانات حاصل از حوضه آبریز آن به رودخانه سیمره تخلیه میشود. حوضه آبریز آن عمدتا در استان کرمانشاه و سرچشمه آن در استان همدان قرار دارد که شهرهای اصلی آن شامل: ملایر، نهاوند، تویسرکان، سنقر، اسدآباد، کنگاور، صحنه و هرسین است. این حوضه در مرز کرمانشاه خود شامل دشتهای هرسین-بیستون، دینور، میانراهان، سنقر، صحنه و گنگاور میباشد. در جدول 3-1 مشخصات دشتهای حوضه بیان شده است.
3-3 حوضه رودخانه
رودخانه گاماسیاب یکی از شاخه های اصلی و پرآب رودخانه بزرگ کرخه است. این رودخانه خود از به هم پیوستن رودخانه و سرشاخه های متعددی تشکیل شده است. طرح شماتیک حوضه و رودخانهها و همچنین محل ایستگاهها در شکل 3-2 نمایش داده شده است. که در ذیل به معرفی شاخههای اصلی این رودخانه می پردازیم:
جدول شمار3-1 مشخصات فیزیوگرافی دشت های مطالعاتی رودخانه گاماسیاب
نام زیرحوضه
مساحت (کیلومترمربع)
محیط (کیلومتر)
ارتفاع
شیب متوسط

کوه
دشت
کل

حداقل
حداکثر
میانگین

هرسین بیستون
432
3/252
2/684
9/140
1262
3332
1606
7/18
دینور
8/405
5/75
7/481
8/109
1274
3138
1900
34
میانراهان
1/969
201
1/1170
4/232
1328
3304
1868
4/25
سنقر
3/327
7/212
540
9/124
1531
3149
7/1869
2/15
صحنه
9/553
6/148
5/702
9/131
1279
3176
7/1693
7/22
کنگاور
4/671
6/411
1083
7/185
1399
3429
1749
5/15

3-3-1 رودخانه گاماسیاب
رودخانه گاماسیاب از دامنه جنوبی کوه الوند یعنی سرچشمه شاخههای قلقل رود و خرم رود و دامنه شمالی کوه گرین واقع در شمال بروجرد سرچشمه میگیرد. شاخه اصلی آن با نام گاماسیاب از دامنه شمالی کوه گرین با ارتفاع 3623 متر سر چشمه گرفته که پس از مشروب کردن دشت نهاوند در محلی به نام امین آباد با رودخانه هرم آباد (رودخانه ملایر) که در شهرستان ملایر جاری است تلاقی مییابد و در روستای گردیان به قلقل رود که از دره گشانی و سنجوزان واقع در دامنه جنوبی رشته کوه الوند سرچشمه گرفته، میپیوندد.گاماسیاب سپس با رودخانه خرمرود تلاقی میکند و وارد استان کرمانشاه میشود. رودخانه گاماسیاب پس از اضافه شدن دینور و عبور از شهرستان بیستون در 10 کیلومتری جنوب شرقی کرمانشاه به رودخانه قرهسو می پیونددکه پس از تلاقی آن را سیمره مینامند. طول رودخانه گاماسیاب 110 کیلومتر با وسعت حوضه 11459 کیلومتر مربع است و پهنای رودخانه از 20 تا 50 متر و عمق آن از 5/0 تا 2 متر متغییر است.

3-3-2 رودخانه خرمرود
رودخانه خرمرود خود از دو سرشاخه کبوترلانه و قرهچای تشکیل شده که قره چای از استان همدان وارد شهرستان کنگاور گردیده و سپس به رودخانه کبوتر لانه که از سراب کبوتر لانه سرچشمه گرفته، میپیوندد و خرمرود را تشکیل می دهند. پس از به هم پیوستن گاماسیاب و خرم رود، گاماسیاب از محلی به نام دوآب بطرف غرب تغییر مسیر داده و وارد بستر کوهستانی میشود. این رودخانه دشتهای جنوبی کنگاور را مشروب نموده و سپس سراب صحنه به آن اضافه شده و در ادامه مسیر نیز رودخانه دینور به آن میپیوندد.

3-3-3 رودخانه دینور
رودخانه جامیشان سرشاخه اصلی دینور بوده که خود از دو زیرشاخه تشکیل میشود؛ اولی از ارتفاعات کوههای خورتاب و سرسگاز سرچشمه میگیرد و در جهت جغرافیای شرقی-غربی ادامه مسیر میدهد. این رودخانه پس از طی مسیری بالغ بر 24 کیلومتر از جنوب شهرستان سنقر کلیائی عبور می نماید. شاخه طولانیتر جامیشان در ادامه مسیر خود در نزدیکی محلی به نام خنجرآباد، زیر شاخه دیگری را دریافت مینماید. این شاخاب از ارتفاعات کوههای پنجه و درقلعه و در جهت جغرافیایی شمال غربی-جنوب غربی جریان مییابد و نهایتا به شاخه اصلی رودخانه جامیشان وارد میشود.این رودخانه پس از عبور از محل خنجر آباد به سمت شمالی-جنوبی تغییر مسیر داده و در ادامه پس از گذر از ایستگاه پیرسلمان از ساحل راست، رودخانه عالی سیاه، ارمنی جان به آن میپیوندند سپس از ساحل چپ، رودخانه مریمنگار به آن میریزدکه پس از آن این رودخانه دینور نامیده میشود. در ادامه مسیر از ساحل راست، رودخانه تلخاب به آن اضافه میگردد و از آن پس وارد گاماسیاب میشود. در شکل 3-2 طرح کلی رودخانه و ایستگاههای حوضه نشان داده شده است.

شکل 3-2 طرح کلی رودخانه و ایستگاه های حوضه گاماسیاب
3-4 دادههای هیدرولوژیکی
هر گونه طرح و برنامه ریزی که در حوضه های آبریز صورت می گیرد باید بر اساس تجزیه و تحلیل داده ها و اطلاعات مربوط به هیدرولوژیکی آن حوضه باشد. پیش بینی صحیح عملکرد حوضه نیازمند تجزیه و تحلیل دقیق متغییرهای تأثیر گذار آن در گذشته است. در این راستا از روشهای علم آمار و احتمالات استفاده میشود؛ با کمک آمار پارامترهایی را که بیانگر خصوصیات یک متغیر هستند، محاسبه نموده سپس با کمک علم احتمالات از این پارامترها استفاده میشود و چگونگی احتمال وقوع آنها در آینده محاسبه میگردد.
آمار سالیانه و ماهیانه دبی ایستگاههای موجود در سطح حوضه گاماسیاب در این تحقیق ارائه شدهاند و این دادهها مبنای آنالیز و محاسبات قرار گرفته است. بمنظور تحلیل آماری مقادیر دبی ایستگاههای هیدرومتری مقادیر میانگین، انحراف معیار و ضریب تغییرات داده‌ها محاسبه گردی
ده است.
میانگین، تخمینی از متغیر است که احتمال وقوع آن درآینده بیشتر از هر مقدار دیگر میباشد. برخی پارامترهای آماری نیز نشان دهنده چگونگی تغییرات یا پراکندگی دادهها در اطراف میانگین میباشند. با کمک این پارامترها میتوان به نحوه پراکنش دادهها پیبرد از جمله این پارامترها انحراف معیار میباشد و واحد آن همان واحد مربوط به دادههاست. بر این اساس انحراف سری ماهانه و سالانه آبدهی در محل ایستگاههای هیدرومتری محاسبه گردیده و نتایج حاصل ارائه شدهاند. ضریب تغییرات از تقسیم انحراف معیار به میانگین حسابی داده ها بدست میآید. این پارامتر آماری بی بعد بوده و معمولاً به صورت درصد بیان میگردد. برای آنکه بتوان معیاری از تغییرات نسبی دادهها نسبت به میانگین داشت از این پارامتر استفاده میگردد. این پارامتر میزان تغییر پذیری منبع آبی (آبدهی رودخانه) را در یک دوره زمانی معین بیان میکند.

3-4-1 ایستگاههای حوضه
در این تحقیق، آمار ایستگاههای هیدرومتری برروی رودخانه گاماسیاب و شاخههای آن جمع آوری گردید. در جدول (3-2) مشخصات ایستگاهها بر روی این رودخانه در شاخههای اصلی و فرعی آمده است.
کلیه اطلاعات و داده های مربوط به دبی از طریق معاونت طرح و توسعه شرکت آب منطقه ای کرمانشاه دریافت شدکه شامل اطلاعات دبی روزانه کلیه ایستگاه های موجود در حوضه مورد مطالعه است. با توجه به دوره آماری مورد نظر و اهداف تحقیق تعدادی از ایستگاهها حذف گردیده است. در ذیل به معرفی ایستگاه هایی که در این مطالعه از داده های آنها استفاده گردیده می پردازیم:

3-4-1-1 ایستگاه پلچهر
این ایستگاه به لحاظ دارا بودن آمار آبدهی و رسوب، بعنوان یکی از منابع اصلی اطلاعاتی در محدوده مورد مطالعه جهت محاسبات رسوب و کنترل مقادیر در حوضه آبریز گاماسیاب در نظر گرفته شده است. این ایستگاه در نزدیکی سد بیستون واقع گردیده و حوضه آبریز آن 10480 کیلومتر مربع میباشد. این ایستگاه از سال آبی 39-1338 تا کنون فعال است.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   پایان نامه با کلید واژه هایمتغیر، ترغیب، ذهنی، بیشترین

3-4-1-2 ایستگاه دوآب
این ایستگاه در سال 1348 تاسیس شده و تا کنون فعال میباشد. محل آن در ورودی رودخانه گاماسیاب به استان کرمانشاه و پس از اتصال آن با خرمرود است که اطلاعات آن به صورت روزانه موجود می باشد.

3-4-1-3 ایستگاه آران
ایستگاه آران برروی رودخانه خرمرود و در نزدیکی اتصال آن با گاماسیاب در سال 1333 تأسیس گردید.

3-4-1-4 ایستگاه پل حاجی آباد
این ایستگاه در سال 1380 بر روی رود خانه کبوترلانه در نزدیکی محل ساختگاه سد کبوترلانه ساخته شده و مقادیر قبل تر ، از طریق آبدهی سراب کبوترلانه برآورد شده است.

3-4-1-5 ایستگاه حیدرآباد
ایستگاه حیدرآباد در محل حیدرآباد برروی رودخانه دینور در نزدیکی اتصال آن با گاماسیاب و بعد از اتصال شاخه تلخاب واقع شده است. این ایستگاه یکی از ایستگاهای مجهز حوضه بوده که ابتدا در پایین دست محل کنونی در تراز 1280 بنام ایستگاه بیستون واقع شده بود و در سال 1358 به مکان کنونی انتقال یافت.

3-4-1-6 ایستگاه پیرسلمان
آبدهی رودخانه جامیشان در سه ایستگاه امام زاده برجعلی، پیر سلمان و میان راهان اندازهگیری میشد که از این سه ایستگاه در حال حاضر تنها ایستگاه پیرسلمان فعال میباشد. این ایستگاه در بالادست محل ساختگاه سد جامیشان واقع شده است.

3-4-1-7 ایستگاه کله جوب
این ایستگاه برروی رودخانه مریمنگار در فاصله دو کیلومتری محل اتصال آن با جامیشان واقع شده است و در سال 1367 جمع آوری شد.
جدول شماره3-2 مشخصات جغرافیایی ایستگاههای حوضه
کد ایستگاه
نام ایستگاه
رودخانه
مختصات جغرافیایی
سال تأسیس
مساحت حوضه(کیلومتر مربع)
توضیحات

عرض
طول

113-21
آران
خرمرود
47.92
34.42
1333
1988
دایر
115-21
دوآب
گاماسیاب
47.9
34.37
1348
7770
دایر
123-21
کله جوب
مریمنگار
47.75
34.55
1353
567
تعطیل1367
125-21
بیستون
دینور
47.75
34.55
1331
2098
تعطیل1358
127-21
پلچهر
گاماسیاب
47.55
34.55
1333
10860
دایر
383-21
پیرسلمان
جامیشان
47.75
34.01
1360
547
دایر
389-21
حیدرآباد
دینور
47.75
34.55
1358
2070
دایر
595-21
پلحاجیآباد
کبوترلانه
47.55
34.43
1381
84
دایر

3-4-2 دبی رودخانه
همانطور که از قبل اشاره شد در این تحقیق از دادههای دبی ایستگاههای وزارت نیرو استفاده گردیده که دادههای سال 1350 تا 1390 را شامل می شود. بدلیل حجم بالای داده ها این جداول در پیوست آمده است. در شکل 3-3 گراف دبی سالانه رودخانه در محل ایستگاه پل چهر نمایش داده شده است.

شکل 3-3 میانگین سالانه دبی عبوری در ایستگاه پلچهر
با توجه به نبود ایستگاه اندازهگیری برروی همهی شاخههای رودخانه اقدام به برآورد آب میان حوضهای نمودیم. در ابتدای رودخانه خرمرود ایستگاه پل حاجیآباد در نزدیکی سد آناهیتا برروی شاخه کبوترلانه و در انتهای آن ایستگاه آران قراردارد. سپس برای برآورد آب میان حوضهای مقدار دبی ایستگاه پل حاجی آباد را از دبی ایستگاه آران کم کرده و نام آنرا mid1 نامیدیم. در این محاسبات در بعضی از ماههای سال مقادیر منفی به دست آمد که عمدتا این مقادیر در ماههایی مشاهده گردیده که درآن بیشترین مقدار برداشت کشاورزی رخ می دهد(خرداد،تیر، مرداد) که با توجه به ناچیز بودن این مقادیر و عدم تأثیر آنها بر محاسبات از این مقادیر صرف نظر شده و بجای مقادیر منفی، صفر قرار داده شده
است.
در رودخانهی دینوره بازه بین ایستگاه پیر سلمان و حیدر آباد اقدام به برآورد آب میان حوضهای نمودیم که برای این کار مقادیر دبی ایستگاههای پیرسلمان و سد کله جوب را از دبی ایستگاه حیدر آباد کم کرده و مقادیر بدست آمده را تحت نام mid2 در مدلسازی اعمال نمودیم. البته لازم به ذکر است که در این مقادیر همانند mid1 اعداد منفی مشاهده گردیده که با این مقادیر نیز همانند قبل برخورد شد.
از ورودی رودخانه گاماسیاب به استان تا ایستگاه پل چهر نیز نیاز به محاسبه مقادیر دبی میان حوضهای بود که برای این کار به کمک ایستگاه های پلچهر، حیدر آباد و دوآب، این مقادیر محاسبه و تحت نام mid3 در مدلسازی اعمال شد.

3-4-3 تبخیر
تبخیر در محل ساختگاه سد از جمله داده های مورد نیاز برای مدل سازی در نرمافزار WEAP میباشد که این بخش از اطلاعات هیدرولوژیکی را نیز مانند سایر موارد از طریق معاونت طرح و توسعه شرکت آب منطقه دریافت شد. در جدول 3-3 میزان تبخیر ماهانه در محل ساختگاه هر سد بصورت جداگانه آورده شده است.
جدول 3-3 میزان تبخیر در سطح آزاد در محل ساختگاه سد
نام سد
مهر
آبان
آذر
دی
بهمن
اسفند
فروردین
اردیبهشت
خرداد
تیر
مرداد
شهریور
سالانه
آناهیتا
2/94
1/50
8/29
5/30
4/43
2/80
122
165
201
217
193
147
1375
بیستون
188
99
55
46
44
79
127
165
247
305
297
259
1915
قشلاق
108
68
44
32
42
69
122
154
186
199
187
150
1361
جامیشان
128
76
44
37
45
76
117
161
207
234
225
183
1534

3-5 سدهای حوضه
در حوضه گاماسیاب خصوصا در مرزهای استان کرمانشاه سد در حال بهرهبرداری موجود نمی باشد و تنها سه سد در دست ساخت و یک سد هم در دست مطالعه است که به زودی ساخت آن آغاز میگردد. در این بین سد های دیگری نیز جهت ساخت توسط شرکت آب منطقه ای مورد مطالعه قرار گرفته است اما هرکدام به دلایلی به مرحله ساخت نرسیدند در ذیل به معرفی این سد ها می پردازیم که همانا هدف این مطالعه برسی اثرات سد های بالادست بر سد و نیاز های پایین دست خود می باشد.

1- سد جامیشان
سد مخزنی جامیشان برروی رودخانه جامیشان در جنوب غربی شهرستان سنقر در نزدیکی روستای پیرسلمان و ایستگاه هیدرومتری پیرسلمان با طول جغرافیای 47.44139 و عرض 34.69167 در دست ساخت است. آورد رودخانه در محل سد برابر 65/57 میلیون متر مکعب میباشد. مطالعات طراحی آن در سال 80 توسط شرکت آبدان فراز شروع شد اما عملیات ساخت آن از سال 89 آغاز گردید و طبق پیش بینی ها در سال 94 به بهره برداری خواهد رسید. این سد با حجم نرمال 62.8 میلیون متر مکعب با هدف: 1-کمک به بهبود آب اراضی چمچمال، 2-تأمین آب زراعی مورد نیاز منطقه بویژه بهبود و توسعه اراضی کشاورزی منطقه میان راهان، 3-کنترول سیلاب و جلوگیری از خسارات ناشی از آن [31].

2- سد قشلاق
سد قشلاق از نوع سنگ ریزهای با هسته رسی برروی رودخانه مریمنگار در دست ساخت است. محل این طرح در مختصات جغرافیایی 47.65222 طول جغرافیایی و 34.59945 عرض جغرافیای می باشد. ساختگاه این سد در 15 کیلومتری شمال شرقی شهرستان صحنه در درهای سرسبز واقع گردیده است. مرحله اول مطالعه سال 81 و عملیات ساخت آن از سال 1388 آغاز گردید و طبق برنامه ساخت در سال 96 به بهرهبرداری خواهد رسید. حجم 50 میلیون متر مکعبی این سد جهت تأمین نیاز کشاورزی ، شرب وصنعت شهرستان صحنه وتأمین بخشی از کمبود شبکه دشت چمچمال مورد استفاده قرار خواهد گرفت

Leave a Reply