مقالات و پایان نامه ها

فرق جامعه ملل با سازمان ملل چیه؟ 

 

جنگ جهانی اول با آثار خراب کردن کننده بی سابقه ای که بر جای گذاشت، از بزرگ ترین رویدادهای تلخ تاریخ بشره که در سال ۱۹۱۸ پایان پیدا. پاپ بنوای پانزدهم اولین بار در سال ۱۹۱۷ و در میونه ی جنگ، نظریه ی تشکیل جامعه ی ملل رو مطرح کرد. درنهایت، در سال ۱۹۱۸ رئیس جمهوری وقت آمریکا ی آمریکا برنامه صلح ۱۴ ماده ای رو علاوه بر ایراد سخنرانی خود در کنگره ی اون کشور مطرح کرد که آخرین ماده اون مربوط به تشکیل جامعه ی ملل بود. جامعه ی ملل در زمان فعالیت خود، در حل بعضی اختلافات بین المللی مثل اختلاف سوئد و فنلاند بر سر جزیرها آلاند موفق بود. لکن با شروع تجاوزات دوباره بعضی کشورهای بزرگ و ناتوانی اقدام جامعه ی ملل در این مورد، زمینه انحلال این سازمان فراهم شد. آخرسر با شروع جنگ جهانی دوم، وجود این سازمان مؤثر نبود و آخرسر جای خود رو به سازمان قدرتمندتری به نام «سازمان ملل متحد» داد. در این گفتار، به بررسی کوتاه فرق جامعه ملل با سازمان ملل می پردازیم.

 

جامعه ی ملل متحد

برابر ماده ۱۴ پیشنهادِ صلح رئیس جمهوری آمریکا، «باید طبق معاهدات رسمی و به خاطر فراهم کردن تضمینات دوطرفه سیاسی و ارضی واسه کلیه ی کشورها، مثل بزرگ یا کوچیک یک جامعه ی ملل تشکیل شه.» تشکیل جامعه ی ملل با انعقاد معاهده ی ورسای در سال ۱۹۱۹ قطعی شد و جامعه ی ملل از ۱۶ ژانویه ۱۹۲۰ کار خود رو شروع کرد. مرکز جامعه ی ملل در ژنو بود.

اعضای جامعه ی ملل

تعداد اعضای جامعه ی ملل در اول تأسیس اون ۴۵ کشور بود و درنهایت به ۶۳ کشور رسید. اعضا به سه ی دسته اصلی (تصویب کنندگان معاهده ی صلح ورسای که نام شون در ضمیمه ی عهد جامعه اشاره شده)، مدعو (کشورهای دعوت شده واسه عضویت در این سازمان که نام شون در ضمیمه ی عهد جامعه اشاره شده)، بقیه کشورها (که با پذیرش تعهدات عهد با دو سوم آرای موافق مجمع عمومی سازمان می تونستن عضو سازمان شن) تقسیم می شدن، اما نکته ی مهم اینه که آمریکا، پیشنهاددهنده ی اصلی تشکیل این سازمان، عضو این سازمان نشد. اتحاد جماهیر شوروی از جامعه ی ملل اخراج شد. درادامه ی فعالیت این سازمان مشخص شد که دولتای بزرگی مثل آلمان، ایتالیا و انگلیس احساس مسئولیت زیادی نسبت به قوانین این سازمان نداشتن.

ارکان جامعه ی ملل

جامعه ی ملل دارای ارکان زیر بود

مجمع عمومی

بخش اصلی سازمان که هر یک از اعضا دارای یک حق رأی در اون بودن. مجمع هرساله به مدت یک ماه جلسات عادی داشت و در موارد استثنایی هم می تونست جلسات فوق العاده داشته باشه. تصمیمای مجمع به جز در موضوعات انتخاباتی، بودجه ای و قبول عضو جدید، جنبه ی پیشنهاد ای داشت. پذیرش اعضای جدید، پیشنهاد انتخاب دبیرکل و تصویب بودجه ی سازمان مثل ی وظایف جامعه ی ملل بود.

شورا

شورا دو عضو دائم (۴ عضو و بعدا ۶ عضو) و غیردائم (۴ عضو و درنهایت ۱۱ عضو) داشت و بررسی و تصمیم دررابطه با مسائل مربوط به حفظ صلح و امنیت بین المللی وظیفه ی اساسی این سازمان بود.

دبیرخانه ی دائمی

دبیر کل اونو اداره می کنه. دبیر کل هم ازسوی مجمع عمومی و طبق پیشنهاد ی شورا انتخاب می شد.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   معیارهایی که در تصمیم گیری برای ازدواج به شما کمک می‌کند

دیوان دائمی دادگستری بین المللی

با ترکیب ۱۵ قاضی وظیفه ی رسیدگی به دعاوی ارجاعی از طرف کشورهای عضو پایه نامه ی دیوان و ارائه باور ها مشورتی رو برعهده داشت.

انحلال جامعه ی ملل

نبودِ ضمانت اجرا واسه تصمیمات جامعه ی ملل (که این مشکل واسه تصمیمات سازمان ملل هم هست) و وفادار نبودن بعضی کشورها به اصول و تصمیمات این سازمان کم کم زمینه رو واسه انحلال این سازمان درست کرد. با انصراف کشورهایی مثل ژاپن، آلمان و ایتالیا و شروع جنگ جهانی دوم، این سازمان خیلی تضعیف شد و آخرسر در سال ۱۹۴۶، انحلال حقوقی این سازمان به تصویب مجمع جامعه ی ملل رسید و جای خود رو به سازمان جدید دیگری به نام سازمان ملل متحد داد.

سازمان ملل متحد

اندیشه تشکیل سازمان ملل متحد جلو از پایان جنگ جهانی دوم باز می شه. رو شدن ناتوانی جامعه ی ملل در حفظ صلح و جلوگیری از جنگ بین کشورها موجب گردید که آخرسر پس از پایان جنگ جهانی دوم و در کنفرانس سان فرانسیسکو، منشور ملل متحد به امضای ۵۰ کشور برسه. درنهایت، سازمان ملل با اهداف مثل با جامعه ی ملل به طور رسمی کار خود رو در تاریخ ۲۴ اکتبر سال ۱۹۴۵ شروع کرد. مرکز این سازمان در نیویورکه. این سازمان ۱۹۳ عضو داره و تایوان و واتیکان (با وجود داشتن ناظر دائمی در این سازمان) عضو این سازمان نیستن.

ارکان سازمان ملل شامل این موارد هستن: مجمع عمومی به عنوان بخش اصلی و با شرکت کلیه ی کشورهای عضو، شورای امنیت تشکیل شده از ۱۵ عضو و به عنوان مهم ترین بخش اجرایی سازمان ملل، شورای اقتصادی و اجتماعی، شورای قیمومت (که از نوامبر ۱۹۹۴ با استقلال جزیرها پالائو فعالیت نمی کنه)، دبیرخانه و دیوان بین المللی دادگستری به عنوان سازمان قضائی سازمان ملل متحد در رسیدگی به اختلاف بین دولتا.

علاوه بر شش بخش اصلی سازمان، سازمانای تخصصی وابسته به این سازمان ازجمله سازمان بین المللی کار، سازمان بین المللی هواپیمایی کشوری، سازمان تربیتی، علمی وفرهنگی ملل متحد (یونسکو)، سازمان بهداشت جهانی و سازمان جهانی مالکیت فکری به فعالیت مشغول هستن.

کارایی و فعالیتای مختلفی هم از طرف این سازمان انجام شده که میشه به موارد زیر اشاره کرد: فعالیتایی در مورد ی حقوق بشر، توانمندسازی زنان، حفظ تنوع زیستی، جنگ با مریضیای واگیردار، فعالیتای ضدتروریسم، کمک به استقلال ملتا، استعمارزدایی، کمک به حل اختلافات بین المللی به وسیله ارکان، سازمانای تخصصی، برنامه ها، صندوقا و نهادهای جورواجور مربوط به سازمان ملل.

با اینکه از زمان تأسیس سازمان ملل متحد، حوادث خیلی ازجمله جنگای ناحیه ای و منطقه ای مثل جنگ کره، جنگ اعراب و اسرائیل، بحرانایی مثل حادثه ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ و حمله آمریکا و متحدانش به افغانستان، تأسیس جامعه ی اروپا و افزایش سازمانای بین المللی در جامعه ی بین الملل اتفاق افتاده، هم حالا هم، این سازمان نقش مهمی در حفظ صلح جهانی و پیشرفت ی روابط صمیمی بین کشورها و حل صلح آمیز مناقشات بین المللی داره.

در نوشتن این مطلب از کتاب «حقوق بین الملل عمومی» و وبلاگ دکتر محمدرضا ضیائی بیگدلی استفاده شده.




Leave a Reply