انواع نمایشگاه­ها

نمایشگاه، رسالت اصلاح تقویت و بهبود سیستم توزیع، تسهیل ارتباطات تجاری و رونق مبادلات را عهده­دار است و یکی از ابزارهای اصلی اجرای برنامه­ها و سیاست­های ارتباطی شرکت­ها، نمایشگاه است. نمایشگاه نقش یک رسانه را ایفا می­کند که در آن شرکت­کننده با در اختیار داشتن غرفه و امکانات آن و محصولاتی که در آن به نمایش می­گذارد به عنوان فرستنده، وارد عمل شده و بازدیدکننده نیز حکم گیرنده اطلاعات را پیدا می­کند. به طور کلی شرکت­ها برای ساختن تصویری مثبت از خود در اذهان، لازم است به متخصصینی روی آوردند که تخصص اصلی آنها در زمینه ارتباطات باشد تا به کمک این متخصصین به طراحی سیاست­های ارتباطی خود مبادرت ورزند. هیچ یک از وسایل ارتباط جمعی هم چون نمایشگاه دارای کاربرد چند بعدی نیست. در نمایشگاه می­توان علاوه بر جذب مشتریان جدید و بهبود مناسبات با مشتریان فعلی، از تغییرات در ترکیب متقاضیان و رفتار مصرف­کنندگان اطلاع حاصل کرد و هم در نمایشگاه است که ضمن تماس مستقیم با مشتری می­توان اطلاعات مورد نیاز او را در اختیارش گذاشت و او را در جریان کیفیت کالا، طرز کار، خدمات پس از فروش  و غیره قرار داد.(علی اکبر بابایی، فرانک جواهر دشتی، سیما هاشمی، نمایشگاه  یک رسانه است  ، مجله بررسی­های بازرگانی، آبان ۱۳۷۳، شماره ۴۷،ص۳۶)این عوامل نشان­دهنده­ی نقش بسیار مهم نمایشگاه به عنوان ابزاری موثر در فرایند توسعه ارتباطات، تجارت و مبادلات بازرگانی در سطوح ملی و بین المللی است. بنابراین امروزه توجه خاصی به برگزاری نمایشگاه­های صنعتی تجاری می­شود که ما سالانه شاهد برپایی تعداد کثیریی از نمایشگاه­ها در کشورها و مناطق مختلف جهان هستیم. لذا می­توان انتظار داشت که تقسیم­بندی­های مختلفی به منظور طبقه­بندی انواع نمایشگاه وجود داشته باشد. نمایشگاه­ها را می­توان از لحاظ ترکیب تابعیت مشارکت­کنندگان یا حوزه شمول شرکت­کنندگان به نمایشگاه­های داخلی (ملی)، منطقه­ای و بین­المللی تقسیم­بندی نمود گرچه هر یک از این نمایشگاه­ها می­تواند عمومی یا تخصصی باشد. اما با بررسی طبقه­بندی­های مختلفی که در خصوص نمایشگاه­ها ارائه گردیده است می­توان نمایشگاه­ها را در شش طبقه­بندی ذیل تبیین نمود(علوی،  ۱۳۸۳،ص۴۳) (علوی، سید محمد رضا، مقدمه­ای بر صنعت نمایشگاهی، شرکت نمایشگاه­های بین المللی، ۱۳۸۳).

۲-۸-۱- نمایشگاه عمومی:[۱]

همان طور که از اسمشان پیداست، در این نمایشگاه­ها عموم کالاها اعم از مصرفی و سرمایه­ای و خدماتی در معرض نمایش گذاشته می­شود.(دیانی،۱۳۷۲،ص۷۶)،(دیانی، مهدی، ۱۳۷۲، نمایشگاه­های بین المللی و تاثیرات آن بر صادرات کشور، تهران: موسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی) و به این نمایشگاه­ها نمایشگاههای افقی هم گفته می­شود. در یک نمایشگاه عمومی، کالاهای بسیاری از ماشین­آلات تخصصی گرفته تا انواع مواد غذایی و البسه به معرض نمایش گذارده می­شود. هم چنین بخش­های مختلف خدماتی توانمندی­های خود را عرضه می­نمایند. این نمایشگاه می­تواند از لحاظ حوزه شمول رکت­کنندگان در سطوح ملی، منطقه­ای و بین المللی برگزار گردد. علاوه بر این مشارکت­کنندگان ممکن است براساس کشورهای شرکت­کننده و یا گروهای کالای وخدماتی طیقه­بندی شوند. به طور معمول بازدید از این نمایشگاه­ها برای عموم آزاد است لیکن در برخی از موارد ایام خاص به متخصصین اختصاص می­یابد و سایر ایام برگزاری جهت بازدید عموم آزاد می­باشد. این نمایشگاه­ها از لحا وسعت معمولا در سطحی گسترده و با حضور دامنه وسیعی از مشارکت­کنندگان برگزار می­گردد.(علوی،۱۳۸۳).

نمایشگاه بین المللی تهران یکی از نمایشگاه­های بین المللی عمومی است که در مهر ماه هر سال، جهت عرضه محصولات مصرفی و سرمایه­ای تشکیل می­شود. نمایشگاه هانوور[۲] آلمان که همه ساله در ماه آوریل برگزار می­شود یکی دیگر از نمایشگاه­های عمومی است که دارای اهمیت فراوان و شهرت جهانی زیادی است،نمایشگاه­های لاپیزیک[۳] آلمان شرقی سابق، کانتون[۴] چین و میلان[۵] ایتالیا از دیگر نمایشگاه­های عمومی شناخته شده می­باشند. نمایشگاه­های عمومی از دید دولتها دارای جنبه ارزش سیای و فرهنگی هستند.( (علی اکبر بابایی، فرانک جواهر دشتی، سیما هاشمی، نمایشگاه  یک رسانه است  ، مجله بررسی­های بازرگانی، آبان ۱۳۷۳، شماره ۴۷،ص۳۷).

۲-۸-۲- نمایشگاه­های تخصصی:

نمایشگاه­های تخصصی که به آنها نمایشگاه­های عمودی هم گفته می­شود برخلاف نمایشگاه­های  عمومی تعداد تولیدکنندگان کمتر و دامنه اقلام کالاها نیز محدودتر است. این  گونه نمایشگاه­ها به عرضه کالاها یا خدمات به خصوص و یا گروه خاصی از کالاها و خدمات اختصاص دارند که در یک طبقه­بندی قرار می­گیرند و معمولا عمده­ترین بخش از بازدیدکنندگان این نمایشگاه­ها را متخصصین ذیربط آن بخش از صنایع یا خدمات تشکیل می­دهند و یا بازدید برای عموم آزاد نیست. اصولا در اغلب کشورهای پیشرفته، گرایش فزاینده­ای به سوی برگزاری نمایشگاه­های تخصصی وجود دارد و بازرگانان و صنعت­گران این کشورها ، نیز غالبا تمایل به مشارکت در نمایشگاه­های تخصصی دارند. چرا که در این کشورها با پیشرفت صنعت و بازرگانی، این گونه نمایشگاه­ها جنبه تخصصی بیشتری به خود می­گیرند و عرضه­کنندگان به سهولت می­توانند مخاطبین اصلی خود که در واقع همان مخاطبین مرتبط با آن حوزه فعالیت هستند را ملاقات کنند و به تبادل اطلاعات تخصصی و مذاکرات مفید بپردازند. از جمله این نمایشگاه­ها می­توان به نمایشگاه بین المللی صنعت خودرو، نمایشگاه بین المللی نفت و گاز، پتروشیمی  نمایشگاه بین المللی ماشین آلات و ادوات کشاورزی، مواد غذایی و صنایع وابسته در کشورمان و یا نمایشگاه تخصصی بین المللی آنوگا در کشور آلمان یا نمایشگاه تخصصی بین المللی سیال در کشور فرانسه اختصاص به عرضه مواد دارند اشاره نمود.(علوی،۱۳۸۳) در کشور ایران نیز برای افزایش و تقویت صادرات کالاهای غیر نفتی توجه خاصی به این نمایشگاه شده است. در حال حاضر حدود ۹۰% از نمایشگاه­ها برگزار شده در دنیا از این نوع است.(دیانی،۱۳۷۲)

 

۲-۸-۳- نمایشگاه اختصاصی:[۶]

این نمایشگاه­هابه طور معمول محصولات، تولیدات و توانمندی­های بخش های صنعتی و خدماتی یک کشور را در کشوری دیگر به نمایش می­گذارد. قطعا برگزاری چنین نمایشگاه­هایی با بررسی کلیه جوانب مربوط از جمله: بازار کشور مورد نظر، مقررات گمرگی، تجاری و اقتصادی آن کشور و نیز روابط دو جانبه سیاسی و اقتصادی، برنامه­ریزی و برپا می­گردد. مشارکت­کنندگان نیز با بررسی شرایط اقتصادی و جاذبه­های تجاری کشور مورد نظر در ارتباط با کالاها و خدمات خود نسبت به برنامه­ریزی و مشارکت در آن اقدام می­نمایند. نمایشگاه اختصاصی کالاها و محصولات بخش­های صنعتی، خدماتی کشورمان  در کشور عربستان صعودی یا نمایشگاه اختصاصی کشور امارت متحده عربی در تهران از جمله این نمایشگاه ­ها به شمار می­آیند. (وظیفه دوست، حسین، ولی بیگی، حسن، حقیقت دوست، غلامرضا، آثار برپایی نمایشگاه­های تجاری بین المللی بر توسعه صادرات غیر نفتی ایران، آذر و دی ۱۳۸۶، شماره ۲۶، ص۱۸)

۲-۸-۴- نمایشگاه­های اکسپو:[۷]

این نمایشگاه­ها که بیشتر جنبه نمایشی دارد و در سطح جهانی برگزار می­گردد غالبا دارای طبیعتی کمتر تجاری است و از بعد بازرگانی یا کاملا خنثی هستند و یا ضعیف عمل می­کنند.(دیانی،۱۳۷۲،ص۱۵) ولی به اهداف انسانی و اجتماعی توجه بیشتری دارد. به طور معمول مدت زمان برپایی این نمایشگاه­ها از ۳ هفته تا ۶ ماه ادامه می­یابد. برگزاری این نمایشگاه­ها می­تواند زمینه­های توسعه ارتباطات انسانی، اجتماعی، توریسم، تکنولوژیک، تجاری و بین المللی را فراهم آورد. از میان این نمایشگاه­ها، نمایشگاهی که در سال ۱۹۸۵ با موضوع انسان، محیط زیست و مسکن در ژاپن و هم چنین نمایشگاهی که درسال ۱۹۸۶ در ارتباط با وسایل حمل و نقل در استرالیا و نمایشگاهی که در سال ۱۹۸۷ در خصوص زندگی سنتی در کانادا و نمایشگاهی که در سال ۲۰۰۰ در هانوو آلمان برگزار شد از مشهورترین نمایشگاه­ها از این نوع بوده­اند. (علی اکبر بابایی، فرانک جواهر دشتی، سیما هاشمی، نمایشگاه  یک رسانه است  ، مجله بررسی­های بازرگانی، آبان ۱۳۷۳، شماره ۴۷،ص۳۷). در کشور ما تاکنون  نمایشگاهی با معیارهای اکسپو­های جهانی برگزار نگردیده است

۲-۸-۵- نمایشگاه عرضه مستقیم کالا:[۸]

این نوع نمایشگاه در سطح دنیا تقریبا از زمره نمایشگاهها خارج شده است.(دیانی،۱۳۷۲،ص۱۱) البته در کشور ما اخیرا برای جبران رسایی توزیع مورد توجه قرار گرفته است. این نمایشگاه­ها بیشتر به جشنواره­های فروش و یا نوعی از بازار موقت شباهت دارند و در شرایط یا موقعیت­های خاص و برای وجود آوردن زمبنه­ای به منظور حمایت از مصرف­کنندگان از طریق کاهش نقش واسطه­ها در سیستم توزیع بر پا می­گردند. این نمایشگاه­ها به دلیل ارائه کالاها با قیمت­های کمتربه طور معمول با ازدحام بازدیدکنندگان مواجه می­گردند. از آنجا که بازدیدکنندگان صرفا به منظور تامین مایحتاج خود در این نمایشگاه­ها حضور می­یابند بحث مذاکرات تجاری به منظور مبادلات و همکاری های آتی در این نمایشگاه­ها یا اصلا منتفی است و یا بسیار کمرنگ است. لذا برپایی چنین نمایشگاه­هایی از دیدگاه تخصصی صنعت نمایشگاهی از اهمیت کمتری نسبت سایر انواع نمایشگاه­ها برخوردار است. (وظیفه دوست، حسین، ولی بیگی، حسن، حقیقت دوست، غلامرضا، آثار برپایی نمایشگاه­های تجاری بین المللی بر توسعه صادرات غیر نفتی ایران، آذر و دی ۱۳۸۶، شماره ۲۶، ص۱۸)

۲-۸-۶- نمایشگاه­های مجازی:[۹]

علاوه بر طبقه­بندی پنچ گانه فوق در خصوص انواع نمایشگاه­ها، نمایشگاه­های موسوم به نمایشگاه­های مجازی شکل گرفته­اند. این نمایشگاه­ها با استفاده از امکانات شبکه جهانی اینترنت و بر روی صفحات رایانه شکل گرفته و قابل بازدید می­باشند. بازدیدکنندگان می­توانند از طریق بازدید محصولات و خدمات ارائه شده توسط محصولات شرکت­کنندگان و بررسی مشخصات ذکر شده جهت دریافت اطلاعات جامع تر و یا انجام مذاکرات با شرکت­کننده مربوطه تماس برقرار نمایند. لیکن امروزه کماکان نمایشگاه­هایی که امکان بررسی و مذاکرات رو در رو را فراهم می­آورند مورد توجه تجارو صنعتگران  قرار دارد.(علوی،۱۳۸۳).

[۱] .UNIVERSAL TRADE FAIRS-GENERAL TRADE FAIRS

[۲] .HANOVER

[۳] .LEIPZIG

[۴] .CONTON

[۵] ..MILAN

[۶] .Solo Exhibitions

[۷] .Expo Exposition

[۸] .ORDER TRADE FAIRS

[۹] . virtual Exhibiti