۸۷۵۰۰۰ ۱۴۱۴۴۰۰۰ ۳۵۰ ۲۰۸۰ – ۱۹۵۰ خرما ۵
– ۸۵۰۰۰ – ۱۰ – – زیتون ۶
– ۱۱۴۰۰۰ – ۱۲ – ۲ پرتقال ۷
– ۷۲۰۰۰ – ۸ – ۱ نارنگی ۸
– – – – – ۵/۰ لیموترش ۹
– ۴۰۰۰ – ۵/۰ – – نارنج ۱۰
– ۲۴۸۰۰۰۰ – ۳۱۰ – ۱۵۰ انار ۱۱
– ۶۶۰۰۰ – ۱۲ – – انجیر ۱۲
– ۵۰۰۰ – ۵/۰ – – انبه ۱۳
– ۹۰۰ – ۳/۰ – ۱/۰ کنار ۱۴
– – – – – ۱ بادام ۱۵
– – – ۲ – ۱ سایر میوه های خشک ۱۶
– – – ۱۲۰۰ – ۲۱۶۰ محصولات گلخانه ۱۷
۸۷۵۰۰۰ ۱۷۳۲۹۲۰۰ ۳۵۰ ۸/۳۷۰۶ – ۶/۴۳۰۸ جمع
ماخذ: جهاد کشاورزی شهرستان مهرستان، ۱۳۹۲
۱۱-۳-۳- وضعیت خدمات و امکانات موجود در بخش مرکزی
وجود نابرابری های کمی و کیفی میان عرصه های شهری و روستایی و تشدید آنها طی روندهای دگرگون ساز دهه های اخیر، ضرورت جستجوی راههای خروج از مسأله و تعدیل نابرابریها را به طور جدی مطرح ساخته است. نارسایی های خدماتی در زمینه های مختلف فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی و همچنین محدودیت امکانات اشتغال در عرصه های روستایی را از یکسو و جاذبه های شهری از سوی دیگر، نهایتا این گونه روندها را هم به زیان حوزه ها و مناطق شهری و هم به بهای فروپاشی نظام زیستی– فضایی سکونتگاههای روستایی تشدید کرده است(سعیدی، ۱، ۱۳۸۸). بر این اساس مسئله خدماترسانی روستایی برای بقای روستاها و حتی شهرها و تعدیل فاصله میان شهر و روستا از اهمیت به سزایی برخوردار است. حال در پژوهش حاضر خدمات موجود در بخش مرکزی شهرستان مهرستان اعم از زیربنایی، آموزشی، بهداشتی-درمانی، تجاری- اقتصادی، اداری-سیاسی و مذهبی، ورزشی، ارتباطی و پشتیبانی-ترویجی مورد بررسی قرار میگیرد.
۱-۱۱-۳-۳- خدمات زیربنایی
خدمات زیربنایی موجود در بخش مرکزی شامل آب لوله کشی، برق، راه آسفالته، راه خاکی، راه شوسه و راه مالرو میباشند. از خدمات موجود فقط راه آسفالته حوزهای میباشد که برد فضایی دارد و مابقی خدمات نقطهای محسوب میشوند که برد فضایی ندارند. با توجه به اینکه آب، برق و راه از نیازهای اولیه خدماتی موجود در روستا هستند وجود آنها در روستا از اهمیت زیادی برخوردار است. طبق آمار با بررسی خدمات زیربنایی که به تفکیک دهستان در بخش مرکزی انجام گرفته، حاکی از این است که در دهستان بیرک ۳۸ درصد روستاها از آب لوله کشی و ۵۶ درصد روستاها از برق بهره مند هستند. همچنین ۳۰ درصد روستاها به راه آسفالته، ۶۴ درصد روستاها به راه خاکی، ۱ درصد روستاها به راه شوسه و ۲ درصد روستاها به راه مالرو دسترسی دارند. در دهستان زابلی ۲۱٫۸۴ درصد روستاها از آب لوله کشی، ۶۶٫۳۸ درصد روستاها از برق بهرمند هستند. همچنین ۱۷٫۶۵ درصد روستاها از راه آسفالته، ۷۸٫۱۵ درصد روستاها راه خاکی و ۴٫۲ درصد روستاها به راه شوسه دسترسی دارند. نکته قابل توجه اینکه هیچ روستایی در دهستان زابلی به راه مالرو دسترسی ندارد(جدول شماره ۲۹-۳). در یک نگاه کلی مشخص میشود که تقریبا ۶۳ درصد از روستاهای بخش مرکزی به آب لوله کشی که از نیازهای اولیه هر روستایی است، محروم هستند که یکی از دلایل اصلی آن شاید کوچک بودن روستاهای محدوده مورد مطالعه باشد. همچنین ۲۶ درصد روستاها از نعمت برق محروم هستند. دسترسی به راهها نیز وضعیت مطلوبی ندارد، به طوریکه ۷۴ درصد روستاهای بخش مرکزی به راه خاکی دسترسی دارند ۲۱٫۳درصد به راه آسفالته و ما بقی به راههای شوشه و مالرو دسترسی دارند که درصد کمی است. دسترسی غالب روستاها به راه ارتباطی همان راه خاکی است و ۲۱ درصد روستاها که به راه آسفالته دسترسی دارند نیز دلیل آن قرارگیری آنها در نزدیکی محورهای زابلی-سیب سوران، زابلی- سرباز و زابلی ایرانشهر(خصوصا راه جدید در حال ساخت که از دهستان بیرک میگذرد) است.
جدول شماره ۲۹-۳ : خدمات زیربنایی و تعداد روستاهای برخوردار بخش مرکزی به تفکیک دهستان سال ۱۳۹۰
بخش مرکزی شهرستان مهرستان
دهستان بیرک دهستان زابلی
ردیف نوع خدمت تعداد روستا برخوردار درصد ردیف نوع خدمت تعداد روستا برخوردار درصد
۱ آب لوله کشی ۱۹ ۳۸ ۱ آب لوله کشی ۲۶ ۲۱٫۸۴
۲ برق ۲۸ ۵۶ ۲ برق ۷۹ ۶۶٫۳۸
۳ راه آسفالته ۱۵ ۳۰ ۳ راه آسفالته ۲۱ ۱۷٫۶۵