۱-۱-۲-۲ انواع گردشگری ورزشی
انواع گردشگری ورزشی از نظر گیبسون (۲۰۰۶): (ریچی و ادیر، ۲۰۰۴؛ کرباسی کاخکی، ۱۳۹۱)
گردشگری ورزشی فعال (شرکت فعال در ورزش) (مستر و همکاران، ۲۰۰۸)
گردشگری ورزشی رویداد (تماشای رویدادهای ورزشی) (مستر و همکاران، ۲۰۰۸)
بازدید از جذابیت های مشهور و مربوط به ورزش (مانند بازدید از شخصیت های ورزشی، موزه های ورزشی، ورزشگاه های مهم و غیره).
تاریخچه گردشگری ورزشی در ایران
بحث گردشگری ورزشی مدت طولانی نیست که در کشور مطرح شده است اما با در نظر گرفتن همین زمان کوتاه، اثرات مثبت آن برای علاقه مندان و مشارکت کنندگان در این حرکت نوین به اثبات رسیده است.
کشور ما با وسعت بسیار زیادی که دارد بستر بسیار مناسبی در جهت توسعه ورزش دارد. لذت گردشگری نیز بر همگان مشخص است و خوشبختانه کشور ما نیز دارای منابع تاریخی و میراث فرهنگی غنی است. اما آنچه فکر کارشناسان را به خود معطوف کرده، این است که چگونه این سه عنصر گردشگری، محیط و ورزش را می توان با هم تلفیق کرد و سیاستی را در کشور بنا کرد تا اقشار مختلف جامعه بتوانند در ضمن بازدید طبیعی و فرهنگی از کشور خود و یا سایر کشورها، ورزش کردن را نیز در کنار خانواده خود و در محیط زیستی سالم و به دور از آلودگی انجام دهند.
در این راستا پیشنهاد تشکیل کمیسیون گردشگری و ورزش به هیأت اجرائی کمیته ملی المپیک ارائه شد و آیین نامه آن در تاریخ ۱۹/۰۸/۸۰ تصویب شد و اهداف در نظر گرفته شده مندرج در آیین نامه نیز بر طبق اساسنامه کمیته بین المللی المپیک در جهت توسعه جنبش المپیک تعیین گردید. اهداف آن:
۱) توسعه امر بازی و ورزش برای خانواده ها ۲) پر کردن اوقات فراغت ۳) ایجاد ارتباط سالم بین اقشار مختلف جامعه ۴) حفاظت از محیط زیست ۵) آشنایی هرچه بیشتر مردم با میراث فرهنگی و طبیعی ۶) ایجاد اشتغال و تشویق آحاد مردم به منظور مشارکت در فعالیت های فرهنگی، ورزشی، طبیعت گردی و ایران گردی (کرباسی کاخکی، ۱۳۹۱).
گردشگری اسکی
یکی از اشکال پرطرفدار گردشگری ورزشی، سفر به مناطق مرتفع به منظور انجام ورزش اسکی است. اسکی به شکل امروزی آن در دهه ۶۰ توسط نوردهایم که اهل تله مارک نروژ بود، ابداع شد. از سال ۱۹۰۵ اسکی از ورزش های المپیک به حساب آمد اما از سال ۱۹۳۲ که المپیک ورزش های زمستانی در لیک پلاسید برگزار شد، اسکی در صدر فعالیت های تفریحی زمستانی در شمال آمریکا قرار گرفت. همچنین توسعه آن به عنوان بخشی از گردشگری زمستانی مورد توجه بیشتری قرار گرفت. همزمان با جنگ جهانی دوم، اسکی به عنوان شکلی از گردشگری انبوه پدیدار شد. دهه ۶۰ آغاز توسعه عظیم در ورزش اسکی می باشد و به طور همزمان بازاریابی انبوه فعالیت های ورزشی در این دهه انجام شد. این حرکت در کوه برف که منطقه ای مخصوص اسکی در ورمونت است آغاز شد (ریچی و ادیر، ۲۰۰۴).
گردشگری اسکی امروزه در مناطق کوهستانی کشورهای توسعه یافته، جایگاه ویژه ای یافته است و به دلیل طرفداران بسیار و بازتاب های فراوان اقتصادی در جهت بالا بردن مشاغل محلی و افزایش رفاه اقتصادی، به عنوان یک استراتژی رشد و توسعه اقتصادی در دستور کار برنامه های توسعه منطقه ای در جهان قرار گرفته است. این گردشگری که اغلب در مناطق روستایی و حاشیه شهری شکل می گیرد، قشر خاصی از جامعه شهری را مخاطب قرار داده و انتظار می رود که تحول و توسعه را در مناطق کوهستانی، به همراه داشته باشد (بدری و وثوقی، ۱۳۸۸). هر چند برف در کشورهای در حال توسعه اغلب مصیبت به بار می آورد، اما در کشورهای توسعه یافته به “طلای سفید” مشهور شده است. فعالیت های گردشگری زمستانی، سهم بسزایی در اقتصاد این کشورها دارد (سربیولنت و نورنشا، ۲۰۰۷).
گردشگری اسکی به مقدار برف کافی بستگی دارد. در واقع بدون برف کافی، داشتن گردشگری اسکی سودآور، به ندرت امکان پذیر خواهد بود (الساسر و بورکی، ۲۰۰۲). کشورهای اتریش، سوئیس، آلمان، انگلستان، کانادا، ایالات متحده آمریکا، فرانسه، ایتالیا، اسپانیا، استرالیا و نیوزیلند به عنوان کشورهای پیشرو در گردشگری اسکی در جهان مطرح هستند و برخی از مناطق در این کشورها به درآمد گردشگری اسکی شدیداً وابسته شده اند (بدری و وثوقی، ۱۳۸۸).
در مجموع باید اذعان داشت که این قبیل گردشگری ها، مدت هاست که به دلیل طرفداران بسیار و بازتاب های فراوان اقتصادی در جهت بالا بردن مشاغل محلی و افزایش رفاه اقتصادی، به عنوان یک راهبرد رشد و توسعه اقتصادی در دستور کار برنامه های توسعه منطقه ای قرار گرفته است. بخصوص در مناطقی که امکان توسعه دیگر بخش های اقتصاد با محدودیت اساسی رو به روست. بنابر نظر برخی محققان، اساساً توسعه فعالیت های گردشگری زمستانی در مناطق کوهستانی دنیا، نتیجه نبود کارایی فعالیت های سنتی در درآمدزایی، توسعه مزارع و ساختارهای اجتماعی است. حتی با پذیرش واقعیت فصلی و کوتاه مدت بودن دوره آن (حداکثر ۶ ماه در سال) در بعضی مناطق جهان بیش از نیمی از درآمد سالیانه جوامع محلی از این طریق تأمین می شود (بدری و وثوقی، ۱۳۸۸).
۴-۲-۱-۲ تاریخچه اسکی در ایران
در کتاب مصطفی اعلم مترجم کتاب راهنمای اسکی گفته شده که در برخی دهات کردستان اهالی از مدت ها پیش در فصل زمستان برای شکار و رفتن از دهی به ده دیگر از تخته های دراز و باریک استفاده می کردند که هنوز هم بین ساکنان این نواحی رواج دارد. اسکی به عنوان ورزش در اواسط دهه ۱۳۱۰ شمسی یعنی تقریباً ۸۰ تا ۸۵ سال پس از بر
گزاری اولین مسابقه اسکی در جهان از اروپا وارد ایران شد (شریفی اردانی، ۱۳۸۰).
در ارتباط با کشور عزیزمان ایران باید گفت که اگر چه ایران در منطقه گرم و خشک واقع شده اما بر اساس شاخص اقلیمی ساخت پیست های اسکی، در سراسر زاگرس و بخش های زیادی از البرز امکان ایجاد پیست های اسکی و فضاهای بازی های برفی وجود دارد. در این میان مناطق زاگرس مرکزی، لرستان، همدان، فارس مرتفع، کهگیلویه و بویراحمد و چهار محال و بختیاری با توجه به برخورداری کوه های برف گیر با ارتفاع بیش از ۱ هزار متر که فصل ماندگاری برف در برخی از مناطق آن ها تا بیش از ۳ ماه طول می کشد، مطلوب ترین زمینه را برای گسترش ورزش های زمستانی فراهم می کند (محمد کریمی، ۱۳۹۱).
گردشگری اسکی در ایران، با وجود برخورداری از پتانسیل های مناسب طبیعی، علاقه مندان فراوان و در پی داشتن تأثیرات و پیامدهای بسیار در توسعه فضایی، همواره مورد بی توجهی قرار گرفته است. وجود تعداد محدودی پیست فعال که اغلب آن ها بدون امکانات، اقامتگاه، بالابر و غیره هستند، حاکی از آن است که گردشگری اسکی در ایران، هنوز به جایگاه مطلوب خود دست نیافته است (بدری و وثوقی، ۱۳۸۸). نکته مهمی که در ارتباط با گردشگری اسکی نباید از نظر دور داشت، این است که تفریح و ورزش در قلب گردشگری اسکی قرار داشته و جزء جدایی ناپذیر آن محسوب می شود. در واقع گردشگری اسکی اغلب سفر، ورزش و تفریح را با خود به طور توأم به همراه دارد (بدری و وثوقی، ۱۳۸۸).
شناخت مکان های مناسب و مستعد احداث پیست اسکی، لزوم مطالعات امکان سنجی را برای ما آشکار می سازد.
مطالعه امکان سنجی