جستجوی مقالات فارسی – تأثیر هیپنوتیزم و تمرین بدنی بر اکتساب و یادداری مهارت یک خم کشتی- قسمت ۳

۲-هیلگارد در بخش دوم نظریه‌ی خود به این موضوع اشاره می‌کند که تنها سوژه‌هایی با هیپنوتیزم پذیری بالا قادر به انفکاک یا گسستگی در هوشیاری هستند. پس القای بی دردی در این گروه مؤثر خواهد بود (فراشاه ۱۳۸۵)
یکی دیگر از مباحث مطرح شده توسط هیلگارد بحث (ناظر پنهان) است که مبتنی بر مشاهدات وی در سال ۱۹۸۶ می‌باشد. او به صورتی کاملاً تصادفی و در شرایطی که هیچ جنبه شگفتی نداشت دو فرایند موازی تفکر هیپنوتیزم را یافت. ناظر پنهان استعاره‌ای که هیلگارد برای بخش دوم انتخاب کرد. جالب‌ترین نکته این است که این بخش از مغز تنها در حالت هیپنوتیزم قادر به پاسخ گویی بوده در زمان هوشیاری روزمره می‌باشد. هیلگارد در سال ۱۹۹۱ درباره بی دردری هیپنوتیزمی وارتباط آن با ناظر پنهان فرضیه ای مطرح کرد و عنوان داشت: سوژه‌هایی که تحت تأثیر بی‌دردی هیپنوتیزمی قرار گرفته‌اند، به صورت خود به خودی و آگاهانه درجات خفیفی از درد را تجربه کرده‌اند،آزمودنیها به طریق اولی، درجات بالایی از درد آگاهانه را نیز تجربه نمودهاند. او می‌گوید ناظر پنهان قسمتی از ضمیر ناخودآگاه افراد است که تلقین‌های را که از آزمون گر شنیده بیان می‌کند، پس از جذب آن‌ ها دیگر را به خاطر نمی‌آورد (فراشاه ۱۳۸۵).
مولفه‌های هیپنوتیزم
هر گاه مولفه‌های هیپنوتیزم مهیا شد هیپنوتیزم اتفاق می‌افتد. سه مؤلفه متداول در هیپنوتیزم شدن انسان‌ها عبارت‌اند از:
-جذب شدن : جذب یک موضوعی شدن از قبیل فیلم جذاب، نماز….
انفکاک : منفک شدن آگاهی از چیزهایی غیر مهم در دور و بر
تلقین پذیری : پذیرفتن پیشنهادها
هر چه جذب بیشتر باشد انفکاک نیز بیشتر خواهد بود. اگر هیپنوتیزم هدایت شده نباشد انفکاک از محور درمان خارج خواهد بود و درمان گر کنترلی برسوژه نخواهد داشت و سوژه به دنبال تداعی‌های ذهنی خود خواهد رفت (فتحی ۱۳۹۰).
تتراد سایکولوژیک: چهار عنصری پدیدهای است که اگر در هر فردی ایجاد شود هیپنوتیزم صورت می‌گیرد. تتراد سایکولوژیک عبارت است از:
-کاهش دامنه توجه (توجه بیمار به یک نقطه معطوف می‌شود.)
-تضعیف انتخابی حواس (مثلاً حس لامسه ضعیف می‌شود.)
-افزایش تمرکز سوژه
رفتار هیپنوتیزمی [۴۶]
رفتار سوژه‌های تحت هیپنوتیزم با هم متفاوت است. هر سوژه ای تحت هیپنوتیزم رفتار خاص خود را دارد. لذا سوژه نباید ذهن خود را ثابت و انعطاف ناپذیر کند که دو پایه اساسی در هیپنوتراپی عبارت‌اند از:
-ارتباط درمانگر
-تصویر سازی
هر چه این دو پایه قوی‌تر و مناسب‌تر باشد، هیپنوتیزم موثرتر اتفاق خواهد افتاد.
علامت دهی فکری –حرکتی [۴۷]
هر فکری که در زهن ایجاد می‌شود، حرکتی در بدن ایجاد خواهد کرد. مثلاً اگر فکر شل شدن عضلات ایجاد شود، عضلات بدن شل خواهد شد. مثال دیگر اینکه موقع تجسم لیمو ترش ناخودآگاه بزاق دهان ترشح می‌شود.
روش های هیپنوتیزمی
آرام سازی تغییر یافته شولز [۴۸]
در این روش حالت آرامیدگی یا ریلکسیشن به صورت غیر مستقیم القاء می‌شود. یعنی تصویر سازی با یادآوری چیزهای خاص مثل خمیر، آب گرم و غیره انجام می‌شود. چون خمیر حالت نرم و منبسط دارد بنابراین با این تصویر، خود به خود حالت رها شدگی خواهد گرفت (فتحی ۱۳۹۰).
از نظر نحوه اجرا، به چهار نوع هیپنوتیزم وجود دارد که به انحصار نام می‌بریم:
-سنتی : بر پایه ارتباط عمودی بین هیپنوتیزور و سوژه، با لحن کلام تحکمی
-روان پویایی
-شناختی-رفتاری
-اریکسونی یا هیپنوتیزم هوشیاری
مراحل مختلف هیپنوتیزم با توجه به عمق خلسه متفاوت است.
فازهای مختلف هیپنوتیزم
مرحله ۱-شبه هیپنوتیزم[۴۹] : همان خلسه است و نشانه‌های آن عبارت‌اند از:
-شل شدن عضلات
-لتارژی(lethargy) رخوت عضلانی یا کرخت شدن عضلانی
-ضربان قلب و تنفس در محدوده فیزیولوژیک کم می‌شود (مشکلی ایجاد نمی‌کند).
-تون پاراسمپاتیک غالب می‌شود. در این صورت ممکن است آب چشم راه بیفتد. همچنین امکان رنگ پریدگی لب وجود دارد.
-در این مرحله هنوز حرکت کره چشم دیده نمی‌شود.
-در این فاز، استرس کاهش می‌یابد.
مرحله ۲-سطح متوسط: از فاز یک عمیق‌تر است.
در این سطح معمولاً چشم به طرف[۵۰] بالا بر می‌گردد. یعنی اگر پلک را بالا بدهیم، سفیدی چشم دیده می‌شود. یعنی چرخش چشم حادث می‌شود. همچنین پلک زدن[۵۱] چشم اتفاق می‌افتد. البته در فاز عمیق هم دیده می‌شود. در این فاز بعضی روان درمانی‌های هیپنوتیزمی شروع می‌شود، مثل شناخت درمانی.
مرحله ۳-فاز عمیق:
بیمار در صورت القاء دچار توهم حسی می‌شود. یعنی حسی که وجود ندارد القاء می‌شود که «این دست نیست بلکه خمیر است» و بعد شکافتن و جراحی کردن شروع می‌شود. در این مرحله عملیاتی مثل فرو کردن سوزن، زایمان بی درد، دندان پزشکی و غیره انجام می‌شود.
مرحله ۴-مرحله خیلی عمیق یا خلسه سومنبالیستیک[۵۲]
در این مرحله معمولاً حرکات نمایشی و استفاده‌های غیر درمانی انجام می‌شود. حتی ممکن است روشن بینی[۵۳] اتفاق بیفتد. البته بروز روشن بینی به میزان انفکاک پذیری بیمار بستگی دارد. اگر سوژه ای به راحتی به این فاز می‌رود، برای انجام «بازگشت سنی» خیلی احتیاط کنید. چون ممکن است که تداعی ذهنی خود را بگوید. هر فاز با فاز قبلی و بعدی خود، هم پوشانی[۵۴] دارد (سهرابی ۱۳۸۹).
مراحل دستیابی به خلسه هیپنوتیزمی
برای دستیابی به خلسه هیپنوتیزمی، سوژه می‌بایست پنج مرحله را به ترتیب اجرا نماید تا به این مهم دست یابد. این مراحل عبارت‌اند از: مرحله آماده کردن سوژه، مرحله القای هیپنوتیزم، مرحله‌ی برگشت از هیپنوتیزم و مرحله‌ی پس هیپنوتیزمی (سهرابی ۱۳۸۹).
-مرحله آماده کردن سوژه وقتی سوژه برای هیپنوتیزم آماده و مهیا شد نباید هیچ ترسی به خود راه دهد. بلکه در مورد انجام هیپنوتیزم، باید اعتماد داشته و آسوده خاطر باشد. شاید نیاز باشد که داستان‌هایی در این خصوص به فرد گفته شود. همپنین باید اعتماد آزمودنی به هیپنوتیزم کننده کامل جلب شود. به علاوه باید این اطمینان را به سوژه داد که در مدتی که تحت هیپنوتیزم قرار دارد کاملاً بر حواس و افکارش مسلط است و هر زمان بخواهد می‌تواند از خلسه هیپنوتیزمی خارج شود. بنابراین با انجام مقدمات مطلوب در این مرحله، آرامش آزمودنی بیشتر شده و انجام تلقینات مختلف بهتر صورت خواهد گرفت(سهرابی ۱۳۸۹).

دانلود متن کامل پایان نامه در سایت jemo.ir موجود است