تئوری های انگیزش و مدیران و رهبران

پرورش خلاقیت کارکنان.
کسب دانش و اطلاعات در زمینه رهبری به منظور تأثیر گذاری در رفتار دیگران.
توانایی تشویق کارکنان به توسعه مهارتها و توانمندی های خود.
آشنایی با بهداشت روانی محیط کار و نحوه برخورد با فشارهای روانی.
توانایی کاهش مقاومت کارکنان در برابر تغییر و تحولات سازمان.
توانایی تشخیص مشکلات رفتاری کارکنان و انجام اقدامات لازم.
آشنایی با تئوری های انگیزش به منظور ایجاد انگیزه در خود و کارکنان.
توانایی همکاری اثربخش با سایر مدیران برای حل مسائل سازمان.
توانایی برقراری ارتباطات انسانی با کارکنان در محیط کار.
توانایی ایجاد روحیه همکاری و کار گروهی بین کارکنان (جان دالتون، ۱۳۸۷).
به طور کلی منظور از مهارت های انسانی، دارا بودن توانایی و قدرت کار کردن با مردم، در انجام کار به وسیله ی آنان است. در این نوع از مهارت، مدیران قادرند، انگیزه های کارکنان را دریابند و از محرک ها و نیازهای آنان در رهبری مؤثر بهره گیرند (پیشین: ۱۵۳). مهارت انسانی به آسانی قابل حصول نیست و روش های مشخصی ندارد اما امروزه روان شناسی اجتماعی و مردم شناسی، زمینه دستیابی به این مهارت را فراهم می نمایند (موسوی سریزدی، ۱۳۸۶: ۱۸۵ – ۱۸۴).
۲-۱-۶-۱-۱ مهارت های انسانی مدیران
به‏ همان نسبت که انسان ها از نظر شکل‏ ظاهری با یکدیگر تفاوت دارند از نظر رفتاری و پیچیدگی‏های روانی هم بسیار متفاوت هستند. به ‏هر حال برای هدایت و اداره انسانهایی که‏ رفتارهای کاملاً متفاوتی دارند، بعضی الگوهای‏ رفتاری و مهارت های اساسی وجود دارد. (کاتز، ۱۹۷۴)
برای مدیران، مهارت های انسانی حیاتی‏ترین‏ مهارت ها در هر سطح و هر نوع سازمان است. از طرف دیگر مهمترین نقشی که برای یک مدیر قائل شده‏اند، نقش رهبری و هدایت است. برای‏ اینکه مدیر بتواند نقش مهم و اساسی خود را خوب ایفا کند و توان کار کردن با دیگران را در خود تقویت نماید و کارها را از طریق آنان انجام‏ دهد نیازمند آشنایی با روش ها، فنون و الگوهایی‏ است که وی را در شناخت رفتار گذشته و پیش‏بینی رفتار آینده هدایت و کنترل کند تا تغییر رفتار کسانی‏ که با او کار می‏کنند یاری‏کننده و مددکار باشد (کازمایر، ۱۳۷۰: ۱۳۳).
اکثر مدیران در فرآیند کار و مسئولیت های خود بعضی از مهارت های انسانی را فرا می‏گیرند و تجربیاتی در این زمینه دارند. شکی نیست که‏ بسیاری از مدیران در طول مدت مدیریت خود در مقابل دیگران و با افراد سازمان دارای رفتارهای‏ مناسبی بوده‏اند؛ بنابراین نیاز به تلاش بیشتر احساس نمی‏کنند. مسئله قابل درک آن است که شرایط رفتاری‏ بارها تکرار می‏شود، بنابراین باید در جهت درک‏ بهتر شرایط تلاش کنیم. اگر ما تلاش برای کسب‏ مهارت های جدید را متوقف کنیم منجر به آن‏ خواهد شد که ما با ندانستن این مهارت ها با مخاطره و مشکل روبرو شویم، زیرا شرایط و حالات انسان ها وضعیت متغیری دارد. اگر بپذیریم‏ که بهبود مهارت انسانی اهمیت دارد آنگاه‏ می‏پرسیم که مدیران و رهبران برای تأثیر گذاشتن‏ بر رفتار دیگران به چه مهارت هایی نیاز دارند؟ آنچه‏ برای همه مدیران و سرپرستان و سایر افراد مطرح است «چرائی رفتار دیگران است». اگر بخواهیم کارها از طریق افراد دیگر انجام شود باید بدانیم چرا آنان دست به رفتاری می‏زنند که‏ اختصاص به خودشان دارد.
اگر بخواهیم در نقش مدیر یا رهبری مؤثر باشیم به عاملی غیر از درک و پیش‏بینی رفتار نیاز داریم. به‏ عبارت دیگر هر مدیری به مهارت هایی که‏ در هدایت و کنترل رفتار افراد اثر دارد احتیاج‏ داشته و باید در رشد و تکامل آنها بکوشد. توانایی های مدیر به‏ عنوان عضوی از سازمان و گروه که در کارکنان مؤثر بوده و ایجاد کوشش‏های دسته ‏جمعی در درون سازمان یا گروه می‏کند، مهارت انسانی نامیده می‏شود. در این نوشته منظور از مهارت های انسانی، رفتارهایی‏ هستند که به‏ صورت رودررو و در تعامل نزدیک‏ بکار رفته و به پیشرفت و رسیدن به اهداف و نتایج مفید کمک می‏کند. بررسی و تجزیه و تحلیل‏ این مطلب به‏دقت بیشتری نیاز دارد. رفتارها مطالبی هستند که بیان می‏گردند و اعمال و حرکاتی است که انجام داده می‏شود. این رفتارها در مواجهه رودررو با افراد بر آنها تأثیر می‏گذارد. بنابراین برای همه افراد مهم هستند. منظور از مواجهه رودررو، کلیه اعمال، واکنش‏ها و عکس العمل‏های متفاوت بین افراد است. رفتار ممکن است ناشی از گفتگوی غیررسمی بین‏ افراد یا حاصل از بحث و مذاکره در جلسه رسمی‏ و اداری باشد. نکته قابل توجه آن است که فقط در هنگام روبرو شدن و مواجهه متقابل با افراد است‏ که رفتار کامل هر کس ظاهر می‏شود. به‏ عبارت‏ دیگر در یک مکالمه تلفنی، طرفین فقط صحبت‏ می‏کنند و ارتباط از طریق صوت است. ارتباطات‏ از طریق نوشته نیز کاملاً متفاوت است، افراد در حین نوشتن یا خواندن یک متن، رفتار خاصی‏ بروز نمی‏دهند در حالی ‏که اگر همان مطلب را بخواهند به‏ صورت شفاهی و رودررو به فرد دیگری منتقل کنند، رفتارها، جلوه دیگری‏ خواهند داشت.
در نحوه رفتار انسان، سه مرحله کلی را می‏توان در نظر گرفت، اول موقعیت رودررو بین‏ دو فرد، دوم، اهداف، یعنی چگونگی نیت هر فرد از ملاقات و سوم، بروز و ظاهر شدن رفتار انسان ها است. نکته جالب توجه آن است که هر سه‏ مرحله فوق به آرامی و تناسب بروز می‏کند (کازمایر، ۱۳۷۰: ۱۳۵).
۲-۱-۶-۲ مهارت های فنی
این مهارت ها به معنی توانایی به کار بردن ابزار،
شیوه ها و دانش مورد نیاز
برای اجرای یک زمینه تخصصی است. جراحان، مهندسان، موسیقی دانان و حسابداران همگی دارای مهارت های مربوط به زمینه های تخصصی خود هستند. مدیران عملیاتی یا خط اول بیشتر به این مهارت ها نیاز دارند زیرا آنان به طور مستقیم با افرادی کار می کنند که ابزار و شیوه های تخصصی ویژه خود را به کار می برند (بووی و باندی،۱۳۷۹: ۲۲-۲۳).
مهارت فنی عبارت است از توانایی مدیر در کاربرد دانش تخصصی یا تخصص های ویژه (رابینز، ۱۳۸۴). مهارت های تخصصی از راه آموزش رسمی، کارورزی و تجربه به دست می آیند. ویژگی بارز مهارت فنی آن است که به بالاترین درجه شایستگی و خبرگی در آن می توان دست یافت؛ زیرا این نوع مهارت، ذاتاً دقیق، مشخص، دارای ضوابط عینی و قابل اندازه گیری است. بنابراین کنترل و ارزشیابی آن، هم در طی فرآیند آموزش و هم در مرحله کاربرد، آسان است (علاقه بند، ۱۳۸۸).
مهارت فنی یعنی دانایی و توانایی در انجام دادن وظایف خاص که لازمه آن ورزیدگی در کاربرد فنون و ابزار ویژه و شایستگی عملی در رفتار و فعالیت است. مهارت های فنی از طریق تحصیل، کارورزی و تجربه حاصل می شوند. مدیران معمولاً این مهارت ها را که شامل دانش، فنون و روش های برنامه ریزی، بودجه بندی، کنترل، حسابداری، امور مالی، کارگزینی کارپردازی و غیره می باشند طی دوره های آموزشی یا کارآموزی فرا می گیرند (مقدمات مدیریت آموزشی، پیشین: ۱۸۳).
مهارت های فنی به آن دسته از مهارت ها گفته می شود که کنجکاوی، دقت نظر، ابتکار، آموزش و رفع مشکل اجزاء اصلی آن را تشکیل می دهد. در مهارت های فنی فرد هر روز در حال کسب تجربه، یادگیری، نوآموزی و در عین حال تجربه اندوزی است و به سمت تعالی حرکت می کند.
در بخش مهارت های فنی به جهت ارتباط این مهارت ها با کار و تولید به مطالبی اشاره می شود که فراتر از ارتباط فن و انسان شکل می گیرد. فن سالاری وقتی نمود عینی پیدا کرد که فن آوری های بشر روز به روز پیچیده تر و گسترده تر شد.