۷ مرکز بهداشتی-درمانی ۱ ۲ ۷ مرکز بهداشتی-درمانی ۲ ۱٫۶۸
۸ سامانه تصفیه آب ۲ ۴ ۸ سامانه تصفیه آب ۰ ۰
ماخذ: مرکز آمار ایران سرشماری نفوس و مسکن ۱۳۹۰
۴-۱۱-۳-۳- خدمات آموزشی
خدمات آموزشی موجود در بخش مرکزی شامل دبیرستان نظری دخترانه و پسرانه، دبیرستان شبانهروزی پسرانه، مدرسه راهنمایی دخترانه و پسرانه، مدرسه راهنمایی شبانهروزی پسرانه، دبستان و روستا مهد میباشد. جزء دبستان و روستا مهد مابقی امکانات آموزشی در محدوده مورد مطالعه از نوع خدمات حوزهای میباشند. آموزش یکی از پیشنیازهای اصلی توسعه روستایی است، چرا که با با سواد پایین روستائیان نمیتوانند مسیر توسعه روستایی را هموار کنند و بی سوادی یکی از موانع توسعه روستایی است. سطح سواد بالا ضمن آنکه باعث بالا رفتن کارآمدی نیروی انسانی میشود بلکه میتواند تا حد زیادی باعث هموار کردن مسیر توسعه روستایی شود. طبق آمار در دهستان بیرک، ۴ درصد روستاها از دبیرستان نظری پسرانه، ۲ درصد روستاها از دبیرستان شبانهروزی پسرانه، ۶ درصد روستاها از مدرسه راهنمایی دخترانه، ۸ درصد روستاها از مدرسه راهنمایی پسرانه، ۲ درصد روستاها از مدرسه راهنمایی پسرانه، ۷۸ درصد روستاها از دبستان و ۲ درصد روستاها از روستا مهد برخوردارند. در دهستان زابلی، ۱٫۷ درصد روستاها از دبیرستان نظری دخترانه، ۳٫۴درصد روستاها از دبیرستان نظری پسرانه، ۹٫۲ روستاها ازمدرسه راهنمایی دخترانه و پسرانه(هر دو ۹٫۲ درصد)، ۷۰٫۶ درصد روستاها از دبستان و ۱٫۷ درصد روستاها از روستا مهد برخوردارند(جدول شماره ۳۲-۳). در یک نگاه کلی میتوان گفت خدمات آموزشی برای تحصیل در دوره دبیرستان در بخش مرکزی بسیار کم است . همانطور که در بخش سواد بحث شد ۱۴ درصد از ۱۷٫۵ درصد بی سوادن بخش مرکزی را زنان تشکیل میدهند که یکی از دلایل آن عدم وجود حتی یک مدرسه راهنمایی یا دبیرستان شبانهروزی دخترانه در روستاهای بخش مرکزی است.
جدول شماره ۳۲-۳: خدمات آموزشی و تعداد روستاهای برخوردار بخش مرکزی به تفکیک دهستان سال ۱۳۹۰
بخش مرکزی شهرستان مهرستان
دهستان بیرک دهستان زابلی
ردیف نوع خدمت تعداد روستا برخوردار درصد ردیف نوع خدمت تعداد روستا برخوردار درصد
۱ دبیرستان نظری دخترانه ۰ ۰ ۱ دبیرستان نظری دخترانه ۲ ۱٫۷
۲ دبیرستان نظری پسرانه ۲ ۴ ۲ دبیرستان نظری پسرانه ۴ ۳٫۴
۳ دبیرستان شبانه روزی پسرانه ۱ ۲ ۳ دبیرستان شبانه روزی پسرانه ۰ ۰
۴ مدرسه راهنمایی دخترانه ۳ ۶ ۴ مدرسه راهنمایی دخترانه ۱۱ ۹٫۲
۵ مدرسه راهنمایی پسرانه ۴ ۸ ۵ مدرسه راهنمایی پسرانه ۱۱ ۹٫۲
۶ مدرسه راهنمایی شبانه روزی پسرانه ۱ ۲ ۶ مدرسه راهنمایی شبانه روزی پسرانه ۰ ۰
۷ دبستان ۳۹ ۷۸ ۷ دبستان ۸۴ ۷۰٫۶
۸ روستا مهد ۱ ۲ ۸ روستا مهد ۲ ۱٫۷
ماخذ: مرکز آمار ایران سرشماری نفوس و مسکن ۱۳۹۰
۵-۱۱-۳-۳- خدمات تجاری- بازرگانی و فرهنگی
بخاطر کم بودن خدمات تجاری-بازرگانی و فرهنگی با هم آورده شدهاند. خدمات موجود تجاری-بازرگانی و فرهنگی شامل نانوایی، بقالی، فروشگاه تعاونی، مسجد و مدرسه علمیه میباشد. بقالی و فروشگاه تعاونی برای تامین نیازهای اولیه روستائیان نقش مهمی دارد و همچنین مسجد میتواند نقش مثبتی در تعداد دفعات برخورد روستائیان در طول روز باهم و همفکری درباره حل مشکلات روستا شود. طبق آمار ۲ درصد روستاها از نانوایی، ۶ درصد روستاها از بقالی و فروشگاه تعاونی(هر دو ۶ درصد) برخوردارند. همچنین ۶۴ درصد روستاها از مسجد و ۴ درصد روستاها از مدرسه علمیه برخوردارند. در دهستان زابلی ۱٫۶۸ درصد روستاها از نانوایی، ۱۱٫۷۶ درصد روستاها از بقالی و ۵٫۸۸ درصد روستاها از فروشگاه تعاونی برخوردارند. همچنین ۸۶٫۵۵ روستاها از مسجد و ۳٫۳۶ درصد روستاها از مسجد برخوردارند(جدول شماره ۳۳-۳). در روستاهای بخش مرکزی تعداد کمی نانوایی وجود دارد ولی از آنجا که روستائیان محدوده مورد مطالعه معمولا نان مورد نیاز خود را در خانه بوسیله تنور گازی یا تنور سنتی که سوخت آن از طریق چوب تهیه میشود تامین میکنند، نیاز به نانوایی زیاد ضروری به نظر نمیرسد. تعداد بقالیها و فروشگاههای تعاونی نیز کم است که باعث مراجعت زیاد روزانه روستائیان به شهر و مراکز دهستان برای تامین نیازهای خود میشود.
جدول شماره ۳۳-۳ : خدمات تجاری-بازرگانی و فرهنگی و تعداد روستاهای برخوردار بخش مرکزی به تفکیک دهستان سال ۱۳۹۰
بخش مرکزی شهرستان مهرستان
دهستان بیرک دهستان زابلی
ردیف نوع خدمت تعداد روستا برخوردار درصد ردیف نوع خدمت تعداد روستا برخوردار درصد
۱ نانوایی ۱ ۲ ۱ نانوایی ۲ ۱٫۶۸
۲ بقالی ۳ ۶ ۲ بقالی ۱۴ ۱۱٫۷۶