مبحث دوّم: اعتیاد
آمارها نشان دهنده ی ارتباط تنگاتنگ و مستقیم سرقت های مقرون به آزار با اعتیاد می باشند؛ به طوری که بیش از ۹۵ درصد مرتکبین این گونه جرایم، معتادند:
جدول شماره(۹): توصیف وضعیّت اعتیاد سارقین مقرون به آزار و کیف قاپی
ردیف
وضعیت اعتیاد
درصد
۱
معتاد
۹۵
۲
عاری از اعتیاد
۵
کل
۱۰۰
نمودار شماره(۹): توصیف وضعیّت اعتیاد سارقین مقرون به آزار و کیف قاپی
براساس مطالعات و تحقیقات انجام شده در خصوص اعتیاد، وقوع رفتارهای بزهکارانه ناشی از این پدیده، امری اجتناب ناپذیر است و اعمال بزهکارانه معتادان و مرتبطان با دیگر جرائم موادّ مخدر، از قبیل قاچاق، حمل و نگهداری، بسیار زیاد و متنوع است؛ بنابراین رابطه ی اعتیاد و بزهکاری یک رابطه ی دایمی و عمومی غیر قابل اجتناب می باشد. این رفتار مجرمانه، صرفاً جنبه ی اقتصادی و مادّی ندارد و ناشی از ناهنجاری های رفتاری است. عمده ترین جرمی که مرتبط با اعتیاد به موادّ مخدّر می باشد، جرم سرقت است که به منظور دسترسی به موادّ مخدّر صورت می گیرد و گاهی اوقات، علاوه بر سرقت، منتهی به جرائم و جنایات خطرناک دیگری می شود. از این رو می توان گفت، سرقت به خاطر تهیّه ی موادّ مخدّر، علّت اصلی جرائم دیگر است.
براساس مطالعاتی که در انگلستان انجام گرفته، با وجود اینکه دولت، خود، موادّ مخدّر را در اختیار معتادان قرار می دهد، اعمال بزهکارانه این افراد، کاهش نیافته است. رابطه ی بین ارتکاب جرم و اعتیاد، برای نخستین بار در دهه ۱۹۳۰ در آمریکا مورد توجّه قرار گرفت. بررسی بن هام دای در سال ۱۹۷۳ روی یک هزار معتاد به موادّ مخدّر، نشان داد که ۸۰ درصد آن ها قبل از اعتیاد، هیچ نوع بزهکاری اجتماعی نداشته اند، در حالیکه ۶۷ درصد این افراد پس از اعتیاد، مرتکب جرم شده اند. تحقیقات پسکور در سال ۱۹۴۳ نیز نشان داد که از میان یک هزار و ۳۶ معتاد، ۷۵ درصد قبل از اعتیاد سابقه محکومیّت نداشته اند و ۸۶ درصد آن ها پس از اعتیاد، محکومیّت را تجربه کرده اند.
براساس یک تحقیق که توسط گوردون در سال ۱۹۸۳ در مرکز بازپروری معتادان جوان لندن انجام گرفت، مشخّص شد که سرقت به دلیل تهیّه موادّ مخدّر، علّت اصلی جرائم دیگر است. این تحقیق نشان داد که ۶۶ درصد معتادان جرائم دیگری نظیر اخلال در نظم عمومی و بزهکاری اجتماعی داشته اند. گسترش نظریه ی بیماری بودن اعتیاد و کمرنگ شدن جرم انگاری آن در سیاست جنایی ایران، – که در اصلاحیه ی قانون اصلاح قانون مبارزه با موادّ مخدّر مصوّب ۵/۹/۸۹ مجمع تشخیص مصلحت نظام، متبلور شده است ـ در عمل، باعث افزایش رفتار اعتیادآور شده است.
متأسّفانه در کشور ما مباحث علمی و تحقیقاتی همچون، نظریه ی بیمار بودن معتاد، از زبان برخی مسئولان مطرح می شود و به آثار و عواقب طرح مطالبی که صرفاً باید در محافل علمی و پژوهشی مطرح گردد، توجّه نمی شود؛ علی رغم طرح نظریه ی بیماری بودن اعتیاد، بر ترک آن نظارت دقیقی صورت نمی گیرد. سؤالاتی از قبیل چرا بیمه های خدمات درمانی و تأمین اجتماعی و دیگر بیمه ها، درمان اعتیاد را تحت پوشش قرار نمی دهند؟ چرا به افرادی که تخصّص و علم درمان را ندارند، مجوّز داده می شود در این عرصه دخالت نمایند؟ و چندین سؤال بی جواب دیگر که بر شدّت وخامت موجود، بیش از پیش افزوده است.
مبحث سوّم: انتخاب زمان، مکان وآماج سرقت های مقرون به آزار
براساس آمارها، ۶۵ درصد از سرقت های مقرون به آزار، بعد از ساعت۲۰ و فقط ۳۵ درصد باقیمانده، در بقیّه ی اوقات شبانه روز اتفاق می افتد. ۷۵ درصد کیف قاپی ها نیز بین ساعت ۱۳ الی ۱۷و ۲۵ درصد، بقیهّ ی اوقات شبانه روز، واقع می شوند.
جدول شماره(۱۰): توصیف زمان سرقت در سارقین مقرون به آزار و کیف قاپی