(۲-۵)
Mj: شرکت های سرمایه‎گذاری jام‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
N: تعداد نماگرهای شش‎گانه
Ii: نماگرها iام از مجموعه زیر‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
متوسط ارزش روازنه سهام
حجم ریالی معاملات
تعداد سهام معامله شده
تعداد دفعات معامله شده
تعداد خریداران
تعداد روزهای معامله
۲-۴-۱-۴-۲ اجزای مؤثر در عامل نقدشوندگی
متوسط ارزش روازنه سهام : با خنثی‎سازی نوسانات روزانه یک سهم میانگین نوسانات را در رتبه نقدشوندگی لحاظ خواهد نمود.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
حجم ریالی معاملات: اگر یک سهم در یک دوره زمانی معامله شده باشد ولی تفاوت بسیاری بین معامله ۱ میلیارد ریالی با ۱ میلیون ریالی وجود خواهد دارد هر چه حجم ریالی معاملات بیشتر از محبوبیت سهام این معامله نیز بیشتر بوده است.
تعداد سهام معامله شده: این پارامتر زمانی که در کنار سایر عوامل مورد بررسی قرار می گیرد به خنثی سازی معاملات عمده منجر شده است.
تعداد دفعات معامله شده: به نوعی در کنار تعداد خریداران، حجم معاملات می تواند حکایت از خرید و فروشهای عمده داشته باشد که هر چه تعداد دفعات معامله بالاتر باشد، در کنار تعداد خریداران می تواند رتبه بهتر نقدشوندگی را برای سهم به ارمغان بیاورد.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬ تعداد دفعات معامله عبارت است از ‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬تعداد دفعاتی است که در طی یک روز معاملاتی در بورس، قیمت تقاضا و عرضه سهام برای انجام معامله به یکدیگر می رسند.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
تعداد خریداران: بالا بودن این نسبت نشان از اقبال عمومی دارد.
تعداد روزهای معامله شده: که بیانگر فعالیت بالای سهام در قیاس با کل روزهای می‎باشد (شهدایی۱۳۸۴، ۶۰-۵۹).‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
۲-۴-۲ شاخص های سنجش و اندازه گیری نقدشوندگی ‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
به طور کلی مطالعات برروی شاخص های نقدشوندگی در اوایل قرن ۲۰ میلادی شروع شد از همان ابتدا که این عامل توجه بازارهای مالی را به خود جلب کرده۹ است، دارایی‎ها نقدشونده تلقی شده‎اند که در زمان کوتاه بدون ایجاد ضرر معامله شده‎اند. بعدها براساس این تعریف دو عاملی که باعث شده است یک دارایی نقدشونده نباشد مورد تأیید قرار گرفت:‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
اولاً اینکه بازاری برای دارایی وجود نداشته باشد موجب خواهد شد در هنگام فروش فرد مجبور به معامله با کسر شود (یعنی دارایی را کمتر از ارزش واقعی آن بفروشد) و یا مدتی که صرف جستجو برای انجام معامله مطلوب در زمان خرید می شود به همراه دیگر هزینه‎های معامله به افزایش قیمت منجر می شود.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
ثانیاً حتی اگر بازار سازماندهی شده‎ای برای دارایی خاص وجود داشته باشد عدم نقدشوندگی دارایی موجب خواهد شد که قیمت سهام نوسانات فراوانی دارد، علت اصلی این نوسانات وجود ریسک بالایی است که فرد تحمل می کند چرا که ممکن است زمانی که او به عنوان خریدار یا فروشنده مراجعه می کند نتواند قیمت مناسبی را برای دارایی بیابد.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
بنابراین سرمایه‎گذار به جهت اینکه خود را در مقابل ریسک ناشی از عدم نقدشوندگی داراییش مصون سازد، بخشی از سرمایه خود را به شکل نقد نگهداری می کند تا به عنوان مثال؛ در زمان فروش دارایی اگر به دلیل عدم نقدشوندگی مجبور به فروش به کسر شد یا اینکه افزایش هزینه‎های معاملات وی را وادار به تغییرات نامطلوب در پرتفویش کرد، بتواند بخشی از زیان خود را پوشش دهد. هر یک از انواع دارایی‎ها با درجه نقد شوندگی متفاوت چه وزنی را از کل سرمایه فرد تشکیل می‎دهد بستگی فراوان به سطح ریسک پذیری وی دارد. ( لانگستاف ۲۰۰۵، ۲)
به عنوان مثال، فرض کنید سرمایه‎گذاری سبدی از دارایی‎های مختلف دارد و در این پرتفوی هم از سهام و هم از وام استفاده شده است. اگر قیمت‎ها در بازار شروع به افول کند (توجه کنید که در اینجا کل بازار مدنظر است نه سهام خاص چون موضوع شرایط کلان اقتصادی است) او همچنان برای پرداخت اقساط وام خود نیاز به وجه نقد دارد در حالیکه ارزش کل دارایی‎هایش رو به کاهش بوده و بنابراین مجبور به فروش بخشی از سهام موجود در پرتفویش خواهد شد حال هر چه این سهام از درجه نقدشوندگی کمتری برخوردار باشند؛ به عبارتی عدم نقدشونده‎تر باشند، برای فروش آن ها باید ضرر بیشتری متحمل شد اگر بحث زمان هم مطرح گردد که زیان او افزایش بیشتری می‎یابد.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬