شرایط تحقق ارتشاء خاص:

الف) اظهار نظر یا اخذ تصمیم به نفع یکی از طرفین باید در مقابل اخذ وجه یا مال صورت گرفته از اینرو وعده برقراری رابطه جنسی با داور یا کار شناسی که در موردی باید مبادرت به اخذ تصمیم یا اظهار نظر نماید را نمی توان مشمول مقرارت این ماده دانست.

ب) باید میان اظهار نظر یا اخذ تصمیم به نفع یکی از طرفین و اخذ وجه یا تسلیم مال، رابطه سببیت موجود باشد به گونه­ای که اگر پرداخت وجه یا تسلیم مال نبود، ‌چنین تصمیم یا اظهار نظری نیز صورت نمی گرفت.[۱]

ج) در این نوع ارتشاء پرداخت رشوه به داوران، ممیزان و کارشناسان جرم شناخته نشده است و به عبارتی نص قانونی مبنی بر تعقیب و مجازات پرداخت کننده وجه یا مال به داور یا کارشناس مرتشی وجود ندارد.

گفتار دوم: تفکیک ارتشاء از مفاهیم مشابه

بزه ارتشاء از جرایم توصیفی محسوب می­شود یعنی قانونگذار برای مرتکب صفت خاص را که همان کارمند بودن باشد را در نظر گرفته است.

بنابراین چنانچه فردی عنوان کارمند را غصب کند و برای انجام فعلی از دیگری وجه یا مالی را بگیرد بعنوان مرتشی قابل تعقیب نیست بلکه مشمول عناوین خاص مجرمانه دیگری همچون کلاهبرداری یا غصب عناوین دولتی خواهد بود.[۲]

همچنین در فرض مذکور چنانچه کسی وجه یا مالی را داده است به عنوان راشی قابل تعقیب نخواهد بود زیرا رشوه ای پرداخت نشده است. [۳]

جرم ارتشاء با برخی از جرائم و مفاهیم مشابه بدلیل تقارن مشابهتی که بین آنها موجود است، رابطه نزدیکی دارد. که در ذیل به تفکیک برخی از این جرم با برخی از جرائم می پردازیم.

۱) تفکیک ارتشاء از هدیه

هدیه عطایایی است که شخص برای ایجاد دوستی و یا ازدیاد دوستی بذل می نماید.

[۱] – حجتی، مهدی، یاری مجتبی، قانون مجازات اسلامی در نظم عمومی، انتشارات میثاق عدالت، چاپ اول، ۱۳۸۴، ص ۱۷٫

۱- رضایی، سعید، پایان نامه ارشد جزای شناسی واحد دامغان در خصوص بررسی تطبیقی بزه ارتشاء در حقوق کیفری ایران و مصر، سال ۱۳۸۵، ص ۱۷٫

۲- نظریه مشورتی شماره ۷۷۳۲۱ مورخ ۲/۱۰/۱۳۷۲، اداره حقوقی قوه قضائی.

لینک جزییات بیشتر و دانلود این پایان نامه:

بررسی تطبیقی بزه ارتشاء در حقوق ایران و عراق