معرفی: کل این درس شامل ۲ صفحه شامل ۲ تصویر و ۵ سطر می باشد. متن درس به این شرح است:
“به برگهای زیر نگاه کنید. به نظر شما این برگها با برگهای طبیعی چه تفاوتهایی دارند؟ این برگها با استفاده از روش ساده چاپدستی تهیه شدهاند. پشت یا روی برگ را به رنگ یا جوهر مایع آغشته کنید سپس آنرا روی کاغذ و یا پارچه و یا اشیاء مناسب منتقل کنید. برای چاپ دستی میتوانید از مقوا و لاستیکهای نازک و پلاستیک جلد دفتر برگهای مختلفی ببرید و از آنها به عنوان مُهر و قالب استفاده کنید.
تمرین منزل: برگها را به صورت موضوعهای دلخواه روی کاغذ بچسبانید.” (کتاب هنر اوّل،۱۳۹۰ :۴۳).
هدف: اهداف درس هشتم در کتاب روش تدریس هنر عبارتند از:
“آشنایی دانش آموزان با: ادامه جستجو برای یافتن زمینههای کاربردی جدید برگ، چاپ دستی، نقاشیهای چاپی، نقش پارچه”( هراتی و حاجی آقاجانی،۱۳۶۸: ۵۹).
متاسفانه در بیشتر دروس کتاب هنر متن درس خیلی کوتاه است و تصاویر نیز به تنهایی توانایی انتقال درس را ندارند. تمرینات آورده شده نیز هدفهای درس را دنبال نمیکنند. یکی از اهداف این درس آشنایی با چاپ دستی است. نمونههایی که در درس آورده شده (شکل شماره ۱۵) بسیار ساده و ابتدایی و فاقد زیبایی می باشند. در صورتیکه با استفاده از این روش می توان آثار زیبا و ارزنده ای بوجود آورد.
شکل ۱۵، نمونه کار چاپ دستی(همان: ۴۲).
جان لنکستر در کتاب هنر در مدرسه انواع روشهای چاپی را که در مدرسه می توان به دانشآموزان آموزش داد این گونه معرفی می کند:” ۱ – چاپ دستی با اشیاء پیدا شده (دور ریز) ۲ – چاپ دستی با اشیاء دست ساخت انسان ۳ – چاپ سبزیجات ۴ – چاپهای کاغذی ۵ – چاپهای مقوایی ۶ – چاپهای مشمعی ۷ – چاپهای مشمع فرشی ۸ – چاپهای با وسایل چوبی ۹ – چاپهای نخی ۱۰ – چاپهای واحد ۱۱ – چاپهای پولیمر قطره ای ۱۲ – چاپهای خطی”. ( لنکستر،۱۳۷۳ :۱۸۸).
صرف نظر از بررسی ارتباط این چاپها با صنایع دستی، مقایسهی تنوّع آنها و نمونهی چاپی که در کتاب هنر اوّل راهنمایی آموزش داده شده، و اهداف کتاب هنر، نیاز به تامل بیشتر در این زمینه را روشن می سازد. در کتاب روش تدریس هنر تصاویر مربوط به چاپ قلمکار از کتاب سیری در صنایع دستی ایران نوشتهی جی گلاک آورده شده است، که با توجه به در دسترس نبودن این کتاب برای تمام معلمان هنر و نیز کمبود معلمان هنر، نمی تواند مورد فایده باشد. در متن درس نیز هیچ اشارهای به نقاشیهای چاپی و نقش پارچه که آشنایی با آنها جزء اهداف درس می باشد نشده است.
جدول ۱۰، مشخصات تصاویر مربوط به صنایع دستی در درس هشتم
تصویر
گروه
دوره تاریخی
هدف
زمینه
نقش
رنگ
آرایه
مواد و مصالح
چاپ
چاپ سنتی
معاصر
تزیین