مدیریت عملیاتی و مهارت ادراکی

همه مشاغل مدیریت مستلزم کاربرد مهارت هاست. گرچه در انجام دادن بعضی از وظایف، مهارت های سه گانه لازم و ملزوم یکدیگر به نظر می رسند، با وجود این، ارزش نسبی آنها در سطوح و رده های مختلف مدیریت فرق می کند. مدیران رده های سرپرستی به مهارت های فنی قابل ملاحظه ای نیاز دارند زیرا که وظایف آنها غالباً ایجاب می کند که زیردستان خود را راهنمایی کنند یا آموزش دهند. در مقابل مدیران رده بالای سازمان ها چندان نیازی به مهارت های فنی ندارند بلکه وظایف تصمیم گیری، برنامه ریزی و سازماندهی ایجاب می کند که به مهارت ادراکی قابل ملاحظه ای مجهز باشند. مهارت های انسانی تقریباً لازمه انجام دادن همه وظایف در همه سطوح مدیریت است زیرا که مدیران صرف نظر از نوع وظایف یا سطح مسئولیت و مقام با افراد انسان سر و کار داشته برای جلب همکاری و اثرگذاری بر رفتار آنها باید از مهارت های انسانی برخوردار باشند. از این رو امروزه در مدیریت سازمان ها، تأکید برمهارت های انسانی اولویت ویژه ای پیدا کرده است(لطف آبادی، ۱۳۸۴: ۲۰). با توجه به سطوح مختلف مدیریت، ارزش نسبی مهارت ها متفاوت است. مدیران رده سرپرستی به مهارت فنی قابل ملاحظه ای نیاز دارند، زیرا که وظایف آن ها غالباً ایجاب می کند که زیردستان خود را راهنمایی کنند، یا آموزش دهند. در مقابل، مدیران رده بالای سازمان چندان نیازی به مهارت های فنی ندارند؛ بلکه وظایف تصمیم گیری، برنامه ریزی و سازماندهی ایجاب می کند که مهارت ادراکی قابل ملاحظه ای داشته باشند. مهارت های انسانی، تقریباً لازمه کار مدیران در همه رده های مدیریت است. شکل زیر میزان نسبی مهارت های مورد نیاز برای عملکرد اثربخش در رده های مختلف مدیریت را نشان می دهد (علاقه بند، ۱۳۸۸).
جدول شماره ۱: مهارت های مدیریتی در سطوح مختلف (سرتو، ۱۳۸۳: ۱۲)
مدیریت سطح بالا
مدیریت میانی
مدیریت عملیاتی
مهارت ها
بالا
پایین متوسط
پایین
مهارت های ادراکی
بالا
بالا
بالا
مهارت های انسانی
پایین
پایین- متوسط
بالا
مهارت های فنی
هر چه فرد از سطوح پایین مدیریتی به سطوح بالا ارتقاء می یابد، به مهارت فنی کمتری نیاز دارد. همچنین در سطوح پایین مدیریت که سرپرستان قرار دارند، مهارت فنی زیادی نیاز است؛ زیرا از آنها انتظار می رود تکنسین ها و کارکنان تحت سرپرستی خود را آموزش دهند.
با وجود این که مقدار مهارت های فنی و ادراکی در سطوح مختلف مدیریت تفاوت می کند، ولی مهارت های انسانی شاخص مشترکی است که از اهمیت ویژه ای در تمام سطوح مدیریت برخوردار است. به عبارت دیگر مهمترین توانایی یک مدیر، توانایی او در رفتار با مردم است. سطوح مختلف سازمان ها که شامل مدیران عالی، مدیران میانی، مدیران عملیاتی و کارکنان و افراد غیر مدیر هستند، نیازمند مجموعه ای از این مهارت ها هستند (رضاییان، ۱۳۸۴: ۲۸).
۲-۱-۱۱ تعیین هدف برای واکنش های رودررو
هدف، پیش‏بینی آن چیزی است که یک فرد می‏خواهد در مراحل بعدی و در یک لحظه به آن‏ برسد. این هدف ممکن است بلندمدت، میان ‏مدت یا کوتاه‏ مدت باشد. یک هدف فوری‏ آن چیزی است که یک فرد می‏خواهد بعد از مباحثه یا تعامل با فرد دیگر به آن نایل آید؛ همچنین پیش‏بینی آن حالت نزد خود است. برای تعیین هدف آنی، روش زیر پیشنهاد می‏گردد:
اولاً، برای خودتان نتیجه غایی از بحث را معین کنید. این امر با پاسخ به این سؤال: «هدف‏ از روبرو شدن با طرف مقابل چیست؟» حاصل‏ می‏شود.