مروری بر تلاش اپراتورهای ایران برای گسترش شبکه موبایل در کشور

«با گوشی موبایل همیشه در مقصد هستین»

این یکی از معروف ترین جملات تبلیغاتی مربوط به بیست و چند سال پیشه که در اون زمان، از علاقمندان دعوت می شد تا از «اولین شبکه تلفن متحرک جیبی» کشور استفاده کنن.

واسه آشنایی بیشتر ایرانیان با بحث گوشی موبایل، مخابرات عزمشو جزم کرد در روزنامه ها تبلیغاتی داشته باشه و تکنولوژی جدید رو به مردم بشناساند. یکی از اولین جملاتی که در روزنامهای مشکی و سفید بیست و چند سال پیش نقش بست، اینجور بود: «شبکه تلفن متحرک به دو صورت قابل نصب در خودرو و دستی در اختیار درخواست کننده قرار داده می شه تا در حال تردد، توقف در منزل یا محل کار استفاده بشه.»

ثبت نام گوشی موبایل در کشور ما از تیر ماه ۱۳۷۲ شروع شد و در تابستون ۱۳۷۳، حدود ۱۰۰۰ مشترک قادر به دریافت و ایجاد تماس با به کار گیری شبکه ای نوین بودن. پس از گذشت یه سال، تعداد مشترکین به حدود ۹ هزار نفر رسیده بود. البته واسه یه مدت، تعداد مشترکین به شکل انفجاری افزایش پیدا نکرد. در واقع، قیمت تموم شده بالا واسه سیم کارت و خود موبایل، اونو تبدیل به کالایی به طور کاملً لوکس کرده بود و گویی همه مردم خیلی باور نکرده بودن که اینجور وسیله ای در آینده زیادتر از اندازه مورد نیازشون میشه.

در نیمه دوم سال ۱۳۷۴ بود که در آخر شوق و اشتیاق به کار گیری تکنولوژی نوین موبایل، مردم رو فرا گرفت و استقبالی گسترده از این فناوری به عمل اومد، طوری که صفای طویلی شکل گرفت و افراد واسه ثبت نام ساعتا در صف ایستادند.

img_13

در همون زمان پوشش شبکه گسترش پیدا میکرد. پس از تهران، شهرهای بزرگ کشور مثل مشهد، اهواز، تبریز، اصفهان و شیراز تحت پوشش شبکه قرار گرفتن. بعد در سال ۱۳۷۵ تعداد ۲۸ شهر دیگه قادر به به کار گیری فناوری موبایل شدن و آدمایی که ثبت نام کرده بودن، سیم کارت هاشون رو گرفتن. البته در بخشایی از زمان تعداد بالای خواهندگان دریافت سیم کارت و گوشی موبایل از حجم برآورد شده و ظرفیتا بیشتر بود و همین مسئله بعضی وقتا باعث کندی روند تحویل سیم کارت می شد.

در مقطع وقتی مورد بحث، تموم تمرکز اولین اپراتور کشور روی گسترش پوشش شبکه Voice در شهرهای جور واجور قرار داشت و ایجاد زیرساختا و امکانات تازه تری مانند SMS یا Data در اولویتای بعدی قرار می گرفت.

پس از ایجاد پوشش شبکه موبایل در تموم شهرها، همراه اول به سراغ جفت و جور کردن توانایی دیگری به نام SMS رفت و اونو در اختیار مشترکان قرار داد.

همراه اول در سال ۱۳۸۰ پیشرفت زیرساخت واسه تجهیز شبکه به پیام کوتاه رو شروع کرد و یه سال بعد، سرویس نامبرده رو به شکل ثبت نامی در اختیار کاربرانی که مایل به به کار گیری اون بودن قرار داد. دلیل تاخیر در ارائه توانایی ارسال و دریافت اس ام اس، ایجاد بسترهای بهینه تر واسه Voice (صحبت صوتی) و هم اینکه اولویت داشتن اون بر SMS بوده.

البته افزایش پوشش اس ام اس هم داستانی مشابه با خود تماس تلفنی داشت. هرچند در این فاز، پیشرفت با سرعت خیلی بیشتری انجام شد. ارسال و دریافت اس ام اس اولین بار تو تهران ممکن شد و در ادامه با تجهیز تموم مراکز استان و شهرها به SMS Center، پشتیبانی از این ویژگی هم در اختیار تموم کاربران قرار گرفت.

ایرانسل؛ اپراتور دوم

mg_0242-w6001

در آذر ماه ۱۳۸۴، مجوز اپراتور دوم از طرف سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی کشور و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات واسه شرکت ایرانسل صادر شد.

نزدیک به یه سال بعد و در تاریخ ۲۹ مهر ماه ۱۳۸۵ آنتن دهی در شبکه ایرانسل در سه شهر تهران، مشهد و تبریز شروع شد. با اینکه سیم کارتای ایرانسل اول در شهرهای کمی آنتن دهی داشتن ولی این اپراتور با به کار گیری تخصص شریک خارجی خود به نام MTN، چند ویژگی رو به صورت یه جا در اختیار کاربران قرار داد در حالی که اپراتور اول با به کار گیری استعدادهای داخلی به دنبال گسترش قابلیتای نوین بود.

اگه کاربر ایرانسل بودین و در شهرهای محدودی حضور داشتین که پوشش آنتن دهی در اون وجود داشت، دسترسی به تماس تلفنی، اس ام اس و اینترنت موبایل هم ممکن بود.

ایرانسل در ادامه فعالیت خود اینترنت موبایل از نوع GPRS رو در اختیار کاربران قرار داد. همراه اول هم تقریباً در همون تاریخ اینترنت نسل ۲G و ۲٫۵G رو در اختیار مشترکانش گذاشت و در سال ۸۶ اونو به نسل ۲٫۷۵G پیشرفت بخشید.

پس از ورود ایرانسل به میدون بازی و هم اینکه سرویس دهی نسل ۲٫۷۵G از طرف هر دو اپراتور، واسه مقطعی کوتاه، استانداردهای مخابراتی ایران تقریباً با جهان یکی بودن و هماهنگی داشت و کاربران ایرونی هم از همون ویژگیایی بهره می بردن که در اختیار شهروندان دیگه کشورای پیشرفته جهان بود.

اما نسل سوم شبکه مخابراتی که اونو به طور خلاصه ۳G می گیم، در آخر سال ۲۰۰۷ در حال گسترده شدن بود. در واقع، در دسامبر ۲۰۰۷ (آذر ۱۳۸۶) تعداد ۱۹۰ اپراتور در ۴۰ کشور جهان خدمات نسل سوم رو به مشتریان خود ارائه کردن. همونجوری که اشاره کردیم در اون زمان کاربران ایرونی از رابطه GPRS بهره می بردن.

با عرضه گسترده فناوری ۳G در سراسر جهان، دوران طلایی هماهنگی شبکه مخابراتی ایران با استانداردهای جهانی تموم شد. از طرف دیگه دولت نهم هم علاقه چندانی به گسترش دسترسی زودتر از موعد معمولی تکنولوژی ۳G و افزایش سرعت اینترنت نداشت. حتی وقتی که پس از چند سال، اپراتور سوم کار خود رو با ارائه این فناوری شروع کرد، مجبور به محدود کردن سرعت اینترنت تا یه مگابیت شد.

رایتل؛ اپراتور سوم

رایتل که در سال ۱۳۸۶ (با عنوان شرکت ارتباطات شمس تامین نوین) تاسیس شده بود، در دی ماه ۱۳۸۸ پروانه سرویس دهی نسل ۳ رو گرفت، اما کار خود رو از خرداد ۱۳۹۰ شروع کرد.

اما فرق رایتل با همراه اول و ایرانسل چی بود؟ بیشتر این فرق رو میشه در نسل سوم شبکه مخابراتی دید که در کنار کیفیت بالاتر صحبت، سرعت اینترنت بیشتری رو هم در اختیار کاربران قرار می داد. البته همونجوری که میدونید، دو اپراتور اول پروانه لازم واسه ارائه اینجور خدماتی رو به مشتریان خود در اختیار نداشتن.

دولت دهم در اول انحصاری ۲ ساله رو واسه رایتل در نظر گرفته بود و قرار شد در این مدت، تنها رایتل ارائه دهنده خدمات نسل سوم شبکه باشه و دو اپراتور دیگه، از همون تکنولوژی پیشرفت یافته نسل دوم (نسل۲٫۷۵) استفاده کنن. در نتیجه اینجور تصمیمی، بعضی کاربران اپراتورهای اول و دوم واسه به کار گیری امکاناتی که در اون زمان در جهان به طور کاملً گسترده شده بود، مجبور به خرید سیم کارتای اپراتور سوم می شدن.

از طرف دیگه تاخیر خود اپراتور سوم در سرویس دهی هم بر افزایش دوره انحصارش می اضافه کرد. در آخر هم پروانه انحصاری رایتل تا تابستون ۹۳ تمدید شد.

پایان انحصار رایتل

با اینکه انحصار رایتل به دست دولت دهم امضا شده بود ولی دولت یازدهم که در تابستون ۱۳۹۲ روی کار اومد، با وجود تاکیدی که بر پیشبرد تکنولوژیای روز در مبحث فناوری اطلاعات داشت، پروانه انحصاری رایتل رو لغو نکرد و همینطوری، اپراتور سوم تا شهریور ۱۳۹۳ تنها ارائه دهنده خدمات G3 به ایرانیان بود.

این محدودیت در دولت یازدهم ورداشته شد و پس از پایان زمان انحصار رایتل، وزیر ارتباطات اعلام کرد که هر سه اپراتور پروانه تجهیز شبکه به نسل سوم، چهارم و حتی بالاتر رو در اختیار دارن.

از همون زمان به بعد بود که همراه اول و ایرانسل که به ترتیب بیشترین جمعیت مشترکین رو در اختیار داشتن، موفق به شروع پیشرفت شبکه پهن باند خود و به کار گیری تکنولوژیای به روز دنیا شدن.

  درب پیشرفت به طرف اپراتورهای مخابراتی بازه؟

 در حالی که اول سال ۲۰۰۸، تازه فناوری ۳G در جهان گسترده شده بود، در سال ۲۰۰۹ تکنولوژی ۴G از راه رسید که می تونست در بهترین حالت خود، سرعتی برابر ۱۰۰ مگابیت بر ثانیه رو به ارمغان آورد. حالا اپراتورهای کشور ما در حال تلاش هستن تا همین فناوری رو به شکل گسترده در اختیار شهروندان بذارن.

آماری که یه مدت قبل از طرف «OpenSignal» منتشر شد هم حکایت از رشد تقریبی همین تکنولوژی نسبت به سال گذشته در کشورمون داره. ایران که سال پیش رسماً آخرین کشور در لیست پوشش ۴G بود و میانگین سرعت ۳ مگابیت رو ارائه می کرد، حالا چند پله بالاتر اومده و میانگین سرعت خود رو به ۱۱ مگابیت بر ثانیه رسونده.

این وسط OpenSignal هم اینکه اشاره کرده بود که ۴۷ درصد از شبکه موبایل در ایران، تحت پوشش فناوری ۴G قرار گرفته که اینم البته خبر خوشحال کننده ایه. اما اپراتورهای ایرونی در ادامه قادر به بالا بردن سطح این پوشش هستن؟

همراه اول حالا ۲۳ ساله س، در حالی که ایرانسل یه چند وقت پیش ۱۰ سالگی اش رو جشن گرفت. بعد از گذشت این چند سال، هنوز در شهرهای بزرگ مشکلات آنتن دهی (نقاط کور) هست و کاربران در تموم مواقع قادر به دریافت یه سرویس به طور کاملً مطلوب نیستن. از طرف دیگه همونجوری که در این نوشته گفته شد، در بخشایی اپراتورها از استانداردهای جهانی عقب تر بودن. در مطلب بعدی، می خوایم به همین موارد پرداخته و دلیل ضعفای الان اپراتورهای بزرگ ایران رو مورد بررسی بذاریم.

No comments yet, be the first!

Comments

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *