ظهور ونمود نقش واق در فرش را میتوان از دوره صفویه به بعد به وضوح دید که در ابتدا به صورت درخت واق یا سخنگو که در بعضی موارد حامل سر انسان وحیوانات ودر موارد دیگر در بر دارنده دیوان و شیاطین است،میتوان دید. قدیمی ترین نمونه متعلق به موزه هنرهای تزیینی پاریس و مربوط به اواخر سده نهم یا اوایل سده دهم ه.ق است.مکان بافت آن را شرق ایران (هرات) یا شمال غرب هند می دانند.ویژگی این قطعه فرش ، تصاویر گوزن و فیل بافته شده بر روی آن است که کمتر در نمونه های ایرانی دیده شده است.(تختی،مهلا،۹۲٫)؛با این وجود پوپ نقش اخیر را هندی نمی داند و عقیده دارد که نقش فیل از ادوار کهن و در اندکی از آثار ایرانی از جمله طاق بستان وجود داشته است.(۲۷۰۸و۱۹۶۷وpope)؛ اما دلیل دیگری که بتوان این نقشمایه را متعلق به ایران دانست ، تصویری از ظفرنامه شرف الدین علی یزدی ، مربوط به مکتب هرات به تاریخ هشتم ه.ق است.(۶۳-۶۲ ،۱۹۹۸ ، sims).که بر روی سقف چادری به عنوان یک نمونه از منسوجات آن دوران ، ترکیب اسلیمی و سرهای دیوان و جانوران قابل مشاهده است.(تختی و افهمی،۱۳۹۰،۵۱)
از آنجا که هنرها بر یکدیگر اثر ونفوذ دارند ،نقش واق نیز در سیر تحول و تکامل خود از این تاثیر بی بهره نماند وهمانطور که در نگارگری به صورت تجریدی وهمراه با اسلیمی و ختایی و سپس به گرفت وگیر و در نهایت ظهور انسان وحیوان در بین گلهای ختایی واسلیمی منجر شد در فرش نیز این سیر تکامل و تحول را طی کرد،که در نمونه های آورده شده در این فصل به وضوح میتوان مشاهده کرد.

Azizolahoff Heriz Carpetتصویر۴۴-
(www.spongobongo.com)
در این دو فرش نقش واق به صورت درخت سخنگو یا درخت واق آورده شده،که حیواناتی همچون اژدها از آن ها روییده اند ودر انتهای آن ها سر آدمی قرار دارد.
برخلاف ۹۹ درصد قالی ها که بهشت برین را تصور می کنند،این فرشها حیوانات سم دار و جهنمی را تصویر می کنند.که از میان یک لوتوس یا شاه عباسی زیبا ناگهان سر یک مار خشمگین یا دیوی را به نمایش می گذارد.شاید بافت این فرش به همان اعتقاد قدیمی برگردد که دیوان و اهریمنان با دیدن جایی که چهرهای شبیه خودشان آنجاست،وارد محل نمیشوند(مهدی فتوحی)
در ایران منطقه ای که عمده ترین فرش های موسوم به واق واق با شمایل پیکر و یک درخت بافته شده ، منطقه آذربایجان کنونی است(حصوری،۱۳۸۲،۱۰۲).
به تدریج ساختار درختی نامتقارن در فرش ها بوجود می آید.عدم تقارن در فرم درخت و نزدیک شدن به صحنه طبیعی ، کاهش پیوستگی جانوران و تنه گیاهی و افزایش حیوانات لابلای شاخه ها را باید در زمره تغییرات مهمی دانست که تا حد زیادی حالت مدهش درخت اولیه را تخفیف داده و به نظر می رسد که با نوعی تغییر دیدگاه همراه بوده است(تختی و افهمی،۹۰).
قالی های بافت غرب ایران دارای ویژگی های بارزی از دیدگاه پیچیدگی نقش و ترکیب بندی و ترسیم حیوانات در حالت های تعادل ناپایدار و حمله هستند.
این امر را می توان روند طبیعی تکامل نقوش گرفت و گیر و واق در سایر هنرها دانست.همچنین از دیگر عناصر مهم این نقوش ، تصاویر و محیط انسانی درون این نگاره هاست؛که باید گفت این نوع ترکیب بندی به نمونه های دوران اکبر کبیر مغول در هند شباهت دارد و شاید تحت تاثیر نگاره های تصویر شده مربوط به صحنه اسکندر در کنار درخت سخنگو برای شاهنامه باشد (تختی و افهمی،۱۳۹۰ ،۵۴).

Tabriz Rugs: Keshishian Hajji Alili Tabriz Carpet تصویر۴۵-
(www.spongobongo.com)
نمونه های فرش واق که در کرمان بافته شده است به فرش حور و فرشته معروف است؛وتوسط دراویش بافته می شود.و در اصطلاح عامیانه نیز به این نوع فرش ، فرش های واق واق می گویند.(دادگر،۱۳۸۵).
.
تصویر۴۶-فرش درخت سخنگو www.hali.com/auctions/dorotheum-rug-textile-auction-25-february-2014) )
6-1-1)فرش شکارگاه
محل و زمان بافت: اصفهان، اواسط قرن دهم ه. ش
محل نگهداری: موزه هنرهای دستی، وین
نوع طرح: لچک ترنج شکارگاه
ترکیبی از نقوش زیبای اسلیمی و نقوش ختایی و نقش پرنده ی سیمرغ، ترنج بدیعی را ایجاد کرده است که در میان متن خودنمایی می کند. لچک های قالی نیز با همین سبک در چهارگوشه ی متن طراحی شده اند. نقش پرکار متن مملو از نقوش ختایی است که سوارکارانی ملبس به پوشش دوره صفوی با نیزه و کمان و شمشیر دارد که در حال شکار حیواناتی چون آهو، گوزن، غزال و گراز هستند. نقوش حیوانات افسانه ای چون اژدها و سیمرغ نیز نقوش متراکم متن را کامل کرده اند. علیرغم اینکه طرح دارای لچک و ترنج است، اما تقارنی در مجموعه نقوش متن به چشم نمی خورد. حاشیه ی زمینه لاکی قالی دارای نقشی از یک پری است که زانو زده و در حال پذیرایی از پری دیگری است که نشسته و جامی در دست دارد. نقوش اسلیمی و ختایی، به خصوص پرندگان، نقوش این حاشیه را کامل کرده اند.
حاشیه باریک بیرونی با نقشی از قاب های اسلیمی و نقوش ختایی شکل گرفته که تصویر چهره انسانی در گل های شاه عباسی نقش بسته است. حاشیه باریک درونی نیز با نقوش ختایی و زمینه کرم رنگ خودنمایی می کند. بسیاری از کارشناسان، طرح قالی را به سلطان محمد، هنرمند چیره دست صفوی، نسبت می دهند که از طراحان به نام نقشه های قالی و پارچه های ابریشمی در کارگاه شاه طهماسب بوده است. از جمله موارد دیگر این بافته، عدم قرارگیری صحیح ترنج در مرکز قالی است. قالی تمام ابریشم است و بخش هایی از نقوش گیاهی و انسانی و پریان با استفاده نخ های طلایی و نقره بافته شده است (رویای بهشت،۱۳۸۳،۵۳ و ۵۴).