در فاصله سال های ۱۳۶۵ تا ۱۳۷۵ حدود ۱۳۷۲۱۸ نفر به استان وارد و یا در داخل آن جابه جا شده اند. محل اقامت قبلی ۸۰/۷۷ درصد مهاجران از سایر استان ها و ۳۹/۱۰ درصد آن ها در شهرستان محل سرشماری بوده است. محل اقامت قبلی بقیه افراد، خارج از کشور یا اظهار نشده بوده است. مقایسه محل اقامت قبلی مهاجران با محلی که در آن سرشماری شده اند نشان می دهد، ۶۲/۳۳ درصد از از روستا به شهر، ۵۷/۱ درصد از روستا به روستا و ۲۹/۵ درصد از شهر به شهر، ۵۷/۱ درصد از روستا به روستا و ۵۹/۵ درصد از شهر به روستا مهاجرت کرده اند.
در آبان ماه سال ۱۳۷۵ از ۷۳۹۰۶۰ نفر جمعیت ۶ ساله و بیشتر استان، ۸۷/۸۱ درصد باسواد بوده اند، نسبت باسوادی در گروه سنی ۱۴-۶ ساله ۹۸/۹۵ درصد و گروه سنی ۱۵ ساله و بیشتر ۴۵/۷۵ درصد بوده است . در بین افراد لازم لازم التعلیم (۱۴-۶ ساله) نسبت باسوادی در نقاط شهری ۲۵/۹۶ درصد و در نقاط روستایی ۰۵/۹۳ درصد بوده است. در این استان نسبت باسوادی در بین مردان ۵۵/۸۶ درصد و در بین زنان ۹۵/۷۶ درصد بوده است. این نسبت در نقاط شهری برای مردان و زنان به ترتیب ۵۷/۸۷ درصد و ۲۸/۷۸ درصد و در نقاط روستایی ۶۲/۷۶ درصد و ۶۳ درصد بوده است.
براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۷۵، در استان قم افراد شاغل و بیکار (جویای کار) در مجموع ۳۹/۳۲ درصد از جمعیت ده ساله و بیشتر را تشکیل می داده اند. این نسبت در نقاط شهری ۶۰/۳۱ درصد و در نقاط روستایی ۱۵/۴۰ درصد بوده است. از جمعیت فعال این استان ۶۰/۳۱ درصد و در نقاط روستایی ۱۵/۴۰ درصد بوده است . از جمعیت فعال این استان ۶۰/۳۱ درصد و در نقاط روستایی ۱۵/۴۰ درصد بوده است. از جمعیت فعال این استان ۳۴/۹۰ درصد را مردان و ۶۶/۹ درصد را زنان تشکیل می داده اند. بیشترین میزان فعالیت مربوط به گروه سنی ۴۴-۴۰ ساله با ۷۵/۵۰ درصد و کمترین میزان مربوط به گروه سنی ۱۴-۱۰ ساله با ۳۲/۴ درصد بوده است . بالاترین میزان فعالیت برای مردان مربوط به گروه سنی ۴۴-۴۰ ساله با ۵۴/۹۰ درصد و برای زنان مربوط به گروه سنی ۲۴-۲۰ ساله با ۲۸/۱۰ درصد بوده است.
بر طبق همین سرشماری، از شاغلان ۱۰ ساله و بیشتر استان ۲۳/۸ درصد در گروه عمده خدمات و ۵۶/۴۲ درصد در گروه عمده صنعت و ۹۶/۲ درصد نیز در سایر گروه های اقتصادی به کار اشتغال داشته اند این نسبت در نقاط شهری به ترتیب ۴۷/۳، ۷۴/۴۸، ۷۸/۴۴ و۳ درصد بوده است. توزیع نسبی شاغلان ۱۰ ساله و بیشتر، برحسب گروه های عمده فعالیت نشان می دهد که در نقاط شهری گروه عمده خدمات و در نقاط روستایی گروه عمده کشاورزی بیشترین تعداد افراد شاغل را به خود اختصاص داده اند. اساس اقتصاد استان قم بر پایه کشاورزی، دامداری و صنعت (دستی و ماشینی) استوار گردیده است. کشاورزی در این استان، به صورت تلفیقی انجام می گیرد. بدین صورت که هر کشاورز علاوه بر فعالیت در بخش کشاورزی، قطعه زمینی را نیز به احداث باغ اختصاص داده است و یا تعدادی گوسفند و بز نگهداری می کند. فرآورده های کشاورزی استان به صورت تلفیقی انجام می گیرد. بدین صورت که هر کشاورز علاوه بر فعالیت در بخش کشاورزی، قطعه زمینی را نیز به احداث باغ اختصاص داده است و یا تعدادی گوسفند و بز نگهداری می کند. فرآورده های کشاورزی استان شامل : گندم، جو، پنبه، چغندرقند، ذرت و آفتابگردان و تره بار است که در میان محصولات فوق، کشت جو از اهمیت زیادی برخوردار است. آب اراضی کشاورزی از رودخانه های قم رود و قرچه چای تامین می گردد.
باغداری نیز از جمله فعالیت ها مردم استان قم است و مهم ترین محصولات باغی آن عبارتنداز : آلبالو، انار، گیلاس، آلوچه و آلو، هلو، زردآلو، انجیر، گردو، فندق، بادام و سنجد که بعضی به صورت تازه و بعضی به صورت خشکبار صادر می گردد.
دامداری نیز از دیر زمان در استان قم رایج بوده و برخی از ایلات و عشایر استان های غربی کشور زمستان ها را در این استان می گذرانند . علاوه بر این پرورش گاو و گوسفند به صورت صنعتی و سنتی نیز در سطح استان رونق قابل توجهی دارد. پرورش طیور نیز در استان رواج دارد و به دو روش سنتی و صنعتی صورت می گیرد.
در زمینه صنعت، استان قم با توجه به امکاناتی که در سال های اخیر درآن به وجود آمده است و بین دو قطب صنایع مونتاژی و وابسته در تهران و صنایع نسبتاً بنیادی در اصفهان قرار گرفته، به محل فعالیت صنعتگران در رشته های میانی و معدنی تبدیل شده است.
صنایع کانی غیر فلزی پایه و اساس صنعت استان قم را تشکیل می دهند و تولیدات آنها به
اقصی نقاط کشور صادر می گردد. به طوری که در حال حاضر بیش از هزار واحد تولیدی
صنایع کانی غیر فلزی پایه و اساس صنعت استان قم را تشکیل می دهند و تولیدات آنها به اقصی نقاط کشور صادر می گردد. به طوری که در حال حاضر بیش از هزار واحد تولیدی در قم مشغول به تولید گچ، آجر، آهک، سنگ و پودر سنگ می باشد و محصولات آنها علاوه بر تامین نیازهای استان به سایر نقاط به ویژه تهران نیز صادر می گردد . به طوری که در حال حاضر بیش از هزار واحد تولیدی در قم مشغول به تولید آجر، آهک، سنگ و پودر سنگ می باشد و محصولات آنها علاوه بر تامین نیازهای استان به سایر نقاط به ویژه تهران نیز صادر می گردد. در مراحل بعدی صنایع غدایی شیمیایی، دارویی، چوبی، فلزی، نساجی و سلولزی قرار دارد که شامل تعداد زیادی کارخانجات و کارگاههای مختلف می شود.
از دیگر فعالیتهای اقتصادی استان قم صنایع دستی است که اهم آنها شامل : قالی بافی، منبت کاری، درودگری و تهیه سوهان است و در این میان منبت کاری و قالی بافی اهمیت ویژه ای دارد، به طوری که قالی های طرح قم از ازرش خاصی برخوردار است و در بازارهای داخل و خارج کشور طرفداران زیادی دا
رد.
۳-۴ شرایط اقلیمی شهر قم
شهرستان قم در ۵۰ درجه طول شرقی و ۳۴ درجه عرض شمالی، در غرب منطقه مرکزی ایران قرار گرفته ، دارای ارتفاع کم ۹۳۰ متر از سطح دریا می باشد.
از نظر تقسیمات اقلیمی منطقه قم جزو نواحی بیابانی و صحرائی گرم، دارای زمستان های نسبتاً سرد و معتدل و تابستان های گرم و خشک می باشد که بعلت همجواری با کویرهای بزرگ بارندگی در این منطقه بسیار قلیل است.
دما و رطوبت هوا
ارقام مربوط به متوسط حداقل و متوسط حداکثر دمای هوا نشان دهنده وضعیت عمومی هوا هستند. طبق آمارهای موجود در شهر قم حداکثر درجه حرارت بطور متوسط به حدود ۷/۳۹ درجه سانتیگراد می رسد و حداقل آن به حدود ۴/۰ درجه سانتیگراد و متوسط اختلاف درجه حرارت شب و روز در سال به حدود ۴/۱۳ درجه بالغ می شود که این مقدار دهه ۵۰-۱۳۴۰ از حداقل ۷/۹ درجه در دی ماه تا حداکثر ۶/۱۶ درجه در مرداد ماه نوسان داشته است (جدول ۱-۱) . با اشاره به جدول فوق و طبق محاسبات اقلیمی و اقلیم شهر قم در تقسیم بندی دانشمند اطریشی کوپن در رده Bah قرار می گیرد که طبق شروط زیر، همه مشخصات این نوع آب و هوا (بیابانی و گرم و خشک) داراست:
شرط a22 متوسط درجه حرارت گرمترین ماه (تیر) ۷/۳۹
شرط h81 متوسط درجه حرارت سالیانه ۴/۲۰
شرط b6 معدل سردترین ماه سال (دی) ۲/۵
متوسط اختلاف درجه حرارت سالیانه ۴۷/۱۳
مقایسه ماههای مختلف درجه حرارت نشان می دهد که گرمترین ماههای سال تیر و مرداد هستند. متوسط حداکثر این دو ماه حدود ۳۹ درجه سانتیگراد می باشد. بالاترین دمائی که در این مورد آمارگیری گزارش شده مربوط به ماه تیر ۷/۳۹ درجه سانتیگراد در دهه ۵۰-۱۳۴۰ بوده است. در مورد رطوبت شهر قم نیز با توجه به محدودیت منابع آماری آب و هواشناسی در این شهر وضعیت رطوبت شهر قم در جدول ۱-۲ نشان داده است در سطر چهارم این جدول با توجه به شاخص های ماهونی گروه بندی رطوبتی شهر قم در ماههای سال مشخص شده است.